İnsult — beyində qan dövranının kəskin pozulmasıdır: damar tıxanır və ya partlayır. Beyin hüceyrələri dəqiqələr ərzində ölməyə başlayır, müasir müalicə isə yalnız ilk saatlarda ən effektivdir. Əlamətləri tez tanımaq və 103-ə zəng etmək həyatı və müstəqilliyi xilas edir.
Əlamətlər
- Üz asimmetriyası — gülümsəyəndə bir tərəf sallanır
- Bir qolda və ya ayaqda qəfil zəiflik, keyimə
- Nitqin pozulması — dolaşıq danışıq, sözləri tapa bilməmək, danışığı başa düşməmək
- Qəfil görmə pozulması, ikiləşmə
- Qəfil başgicəllənmə, tarazlığın itməsi
- Qəfil, çox güclü baş ağrısı
Nə etməli
-
ÜZ-QOL-NİTQ yoxlaması
Gülümsəməsini, hər iki qolunu qaldırmasını və sadə cümləni təkrarlamasını xahiş edin. Hər hansı pozulma — insult şübhəsidir.
-
Dərhal 103-ə zəng edin
Dispetçerə insult şübhəsini deyin və əlamətlərin başlama vaxtını dəqiq bildirin — müalicə qərarı bundan asılıdır.
-
Rahat vəziyyət
Huşundadırsa, başı və çiyinləri bir qədər qaldırılmış uzandırın. Qusma və ya huşun zəifləməsi varsa — yan üstə qoyun.
-
Sakitləşdirin və izləyin
Yanında qalın, sıx paltarı boşaldın, nəfəsi izləyin. Normal nəfəs dayanarsa — reanimasiya.
-
Dərmanların siyahısı
Qəbul etdiyi dərmanları, xüsusən qanı duruldanları, həkimə bildirmək üçün hazırlayın.
Nə etmək olmaz
- Əlamətlərin keçməsini gözləməyin — hətta keçsələr belə 103-ə zəng edin
- Yemək, içki, dərman verməyin — udma pozula bilər
- Təzyiqi özbaşına dərmanla salmağa çalışmayın
- Zərərçəkəni gəzdirməyin, tək buraxmayın
Nə vaxt 103-ə zəng etməli
İnsult şübhəsində — dərhal 103. Əlamətlər bir neçə dəqiqəyə keçsə də — bu, keçici işemik həmlə ola bilər və yaxın günlərdə insult riski yüksəkdir.
ÜZ-QOL-NİTQ-VAXT
| Yoxlama | Necə | Təhlükə əlaməti |
|---|---|---|
| Üz | Gülümsəməsini xahiş edin | Bir tərəf sallanır |
| Qol | Hər iki qolu qaldırsın | Bir qol aşağı düşür |
| Nitq | Sadə cümləni təkrarlasın | Danışıq dolaşıq və ya anlaşılmazdır |
| Vaxt | Əlamətlər nə vaxt başladı? | Dərhal 103 |
Tez-tez verilən suallar
Bəli, təcili. Keçici işemik həmlə — «mini-insult» — ciddi insultun xəbərçisidir. Müayinə və vaxtında müalicə onun qarşısını almağa imkan verir.
Xeyr. Bu, faydasızdır və vaxt itkisinə səbəb olur. Yeganə düzgün addım — dərhal 103-ə zəng etməkdir.
Simptomlar
Xəstəliklər
Bu mövzuda məqalələr
İnsult öncəsi vəziyyət (mini-insult)
İnsult öncəsi vəziyyət — beyin qan dövranının müvəqqəti pozğunluqları kompleksidir və o, əsl insultun inkişafı riskinin yüksək olduğunu…
İstiqamət: Nevrologiya
