USM-də “anexogen sahə”: təsvir niyə diaqnoz deyil?

Uşaqlıq boşluğu, yumurtalıq və çanağın başqa nahiyəsi eyni deyil. Sahənin sadə maye görünüşü, arakəsmələri və ya bərk hissələrinin olub-olmaması qiymətləndirilir. Yumurtalıqda menstrual dövrlə əlaqəli follikul kimi normal dəyişikliklər də görünə bilər. Bir təsvir sözündən əməliyyat ehtiyacı çıxarmaq olmaz.

USM nəticəsində aybaşı günü, hamiləlik ehtimalı və əvvəlki görüntülər də əhəmiyyət daşıya bilər. Həkimə son aybaşının ilk gününü və hansı səbəblə müayinə olunduğunuzu deyin. Şikayətsiz təsadüfi tapıntı ilə kəskin ağrı zamanı tapıntının qiymətləndirilməsi eyni deyil.

Ölçü məlumatın bir hissəsidir. Eyni ölçüdə iki sahə fərqli görünüşə və fərqli nəzarət ehtiyacına malik ola bilər. Menopauza vəziyyəti də yumurtalıq tapıntılarının şərhinə təsir edir. Başqa qadının eyni santimetrlik nəticəsinə əsasən özünüz üçün plan seçməyin.

Təkrar ultrasəs istənilərsə, məqsəd dəyişməni izləmək ola bilər. Köhnə hesabat və görüntüləri saxlayın. Növbəti müayinənin tarixini, eyni nahiyəyə hansı sualla baxılacağını və nəticəni kimin izah edəcəyini soruşun. “Təkrar baxarıq” ifadəsinin konkret plana çevrilməsi faydalıdır.

• Follikul. Hər dövrdə yumurta hüceyrəsi maye ilə dolu kisəcikdə yetişir və bu normal haldır.
• Funksional kista. Follikul yarılmadıqda və ya sarı cisim maye toplayanda yarana bilər; çox vaxt bir neçə dövr ərzində özü kiçilir.
• Endometrioma. Endometrioz fonunda yarana bilən kistadır və fərqli görünüşə malikdir.
• Digər kistik törəmələr. Bəziləri nəzarət, bəziləri əlavə müayinə və ya müalicə tələb edə bilər.

Bu siyahı diaqnoz qoymaq üçün deyil, “anexogen” sözünün arxasında müxtəlif ehtimalların ola biləcəyini göstərir. Hansı variantın sizdə daha uyğun olduğunu görüntünün xüsusiyyətlərinə və klinik şikayətə əsasən həkim müəyyən edir.

Xeyr. Uyğun hallarda yalnız klinik qiymətləndirmə və ultrasəs nəzarəti kifayət edə bilər. Şübhəli görünüş və ya başqa göstəriş varsa, əlavə görüntüləmə və analizlər seçilir. Tapıntı ilə əlaqəsi olmayan geniş laborator paket onun mənasını avtomatik aydınlaşdırmır.

Hamiləlik testi, başqa müayinə və ya ginekoloq konsultasiyası təklif olunarsa, hansı ehtimalın araşdırıldığını soruşun. Anexogen sahəni internetdəki bir şəkillə müqayisə etmək düzgün diaqnostikanın əvəzi deyil. Tam nəticədəki digər sözlər qərar üçün daha vacib ola bilər.

Çanaq orqanlarına iki yolla baxıla bilər: qarın divarından (transabdominal) və uşaqlıq yolu vasitəsilə (transvaginal). Transabdominal müayinə üçün çox vaxt sidik kisəsinin dolu olması xahiş edilir, transvaginal müayinə üçün isə kisənin boş olması daha rahat sayılır. Hansı qaydanın tətbiq edildiyini qeydiyyatda dəqiqləşdirin.

1. Məlumat verin. Son aybaşı tarixini, hamiləlik ehtimalını və şikayətləri bildirin.
2. Müayinə. Həkim cihazı hərəkət etdirərək uşaqlıq və yumurtalıqlara baxır.
3. Ölçülər və təsvir. Tapıntılar ölçülür və hesabata yazılır.
4. Şərh. Nəticəni ginekoloqla birlikdə klinik vəziyyətlə müqayisə edin.

Müayinə qeyri-invaziv hesab olunur və adətən ağrısızdır. Bakirəlik, narahatlıq və ya yerli həssaslıq varsa, bunu müayinədən əvvəl həkimə deyin.

Müayinədən sonra nəticə dərhal yekun diaqnoz deyil: həkim ultrasəs görüntüsünü şikayətlərinizlə birlikdə şərh edir və lazım olduqda növbəti müayinəni təklif edir.

Qəfil güclü aşağı qarın ağrısı, xüsusilə qusma ilə birlikdə olduqda təcili qiymətləndirmə lazımdır. Hamiləlik ehtimalı və ağrı, qanaxma və ya huşsuzluq birlikdədirsə də yardım gecikdirilməməlidir. Əvvəlki “maye sahəsi” nəticəsi yeni əlamətin təhlükəsiz olduğunu sübut etmir.

Qəbulda üç sual verə bilərsiniz: “Bu, təsvir terminidir, yoxsa dəqiqləşmiş diaqnoz?”, “Mənim yaşım və şikayətlərimlə necə əlaqəlidir?” və “Nəyi, nə vaxt izləməliyəm?” Cavabları yazmaq nəticəni bir sözə endirməməyə kömək edir.

Reproduktiv yaşda maye sahələrinin bir qismi dövrlə əlaqədar dəyişir. Buna görə həkim nəzarət ultrasəsini çox vaxt aybaşıdan sonrakı günlərə təyin edə bilər ki, funksional dəyişiklik təsirini azaltsın. Menopauzadan sonra yumurtalıqda kistik sahə tapıldıqda isə yanaşma fərqli ola bilər və adətən daha diqqətli qiymətləndirilir.

• Növbəti ultrasəsi eyni üsulla və mümkünsə eyni mərkəzdə etməyə çalışın ki, müqayisə dəqiq olsun.
• Köhnə şəkilləri və hesabatları saxlayın.
• Şikayət yaranarsa, planlaşdırılmış tarixi gözləməyin.

“Anexogen sahə haradadır?” sualı “neçə millimetrdir?” sualından əvvəl gəlməlidir. Yumurtalıq daxilində, uşaqlıq boşluğunda və başqa çanaq nahiyəsində eyni sözün klinik mənası eyni deyil. Hesabatın yekun hissəsini və bütün ölçüləri birlikdə göstərin.

Həkimdən sahənin normal dövr dəyişikliyinə, sadə mayeli quruluşa və ya dəqiqləşdirmə tələb edən tapıntıya daha çox uyğun olduğunu soruşun. Bəzən nəticə ehtimal kimi yazılır və nəzarətdə aydınlaşır. Ehtimalı qəti diaqnoz kimi yaymaq və ya ona əsasən preparat başlamaq doğru deyil.

Müayinə ağrı zamanı aparılıbsa, bunun vaxtını və ağrının dəyişməsini danışın. Şikayət keçəndə tapıntının nəzarət ehtiyacı ayrıca müəyyənləşir. Şikayət artanda isə əvvəlki “sadə görünür” qeydinə əsaslanıb gözləməyin. Görüntünün şərhi ilə indiki klinik vəziyyət birlikdə qiymətləndirilməlidir.

Ultrasəs cihazı səs dalğaları göndərir və toxumalardan qayıdan əks-sədanı görüntüyə çevirir. Maye səs dalğalarını demək olar ki, əks etdirmədiyindən ekranda qara görünür; bu görüntü “anexogen” adlanır. Sıx toxumalar isə daha açıq, “exogen” görünür.

Deməli, “anexogen” sahənin içində çox ehtimalla maye olduğunu bildirir, lakin onun hansı quruluş olduğunu demir. Maye follikulda, kistada, damarda, uşaqlıq boşluğunda və ya başqa quruluşda ola bilər. Bu səbəbdən yazılı hesabatda sahənin yeri, divarının xarakteri, daxili arakəsmələr və ətraf toxuma ilə əlaqəsi ayrıca göstərilməlidir. Sözün özünə əsaslanıb narahat olmaq və ya, əksinə, əhəmiyyətsiz saymaq doğru olmaz.

Eyni zamanda, cihazın keyfiyyəti, müayinəni aparan mütəxəssisin təcrübəsi və pasiyentin bədən quruluşu görüntünün aydınlığına təsir edə bilər, ona görə təsvirdə bəzən “ehtimal” sözü işlədilir.

• Hesabatın tam mətnini və sonuncu yekun hissəsini.
• Varsa, əvvəlki ultrasəs hesabatları və görüntüləri.
• Son aybaşının ilk günü və dövr uzunluğu.
• Qəbul etdiyiniz hormonal dərman, kontrasepsiya və ya əlavələrin siyahısı.
• Şikayətlərin başlama vaxtı: ağrı, nizamsız qanaxma və ya şişkinlik.
• Ailədə yumurtalıq və süd vəzisi xəstəlikləri barədə məlumat.

Müayinənin nəticəsi ilə şikayətlərin zamanca uyğun olub-olmadığı çox əhəmiyyətlidir. Məsələn, dövrün ortasında kəskin ağrı ilə follikul yarılması əlaqəli ola bilər. Həkim bu məlumatları əlaqələndirməyə qadirdir, əgər onlar ona çatdırılıbsa. Sualları əvvəlcədən yazmaq görüşü daha səmərəli edir.

Reproduktiv yaşda anexogen sahə tapıldıqda hamiləlik ehtimalı həmişə nəzərə alınmalıdır. Erkən hamiləlikdə uşaqlıq boşluğu daxilində kiçik maye sahəsi normal hamiləlik kisəsinin görüntüsü ola bilər; uşaqlıqdan kənar hamiləlik isə təcili qiymətləndirilməli vəziyyətdir. Hormonal kontrasepsiya qəbul edənlərdə funksional kistaların yaranma ehtimalı fərqli ola bilər. Buna görə qəbul etdiyiniz vasitəni və aybaşı gecikməsini mütləq bildirin.

Heç bir şikayət olmadan, təsadüfən aşkarlanan kiçik sadə maye sahələri çox vaxt aybaşı dövrü ilə əlaqəli olur və həkim bir neçə həftə sonra təkrar ultrasəs təklif edə bilər. Bu zaman ən vacib şey dəyişikliyi eyni üsulla müqayisə etməkdir. Nəzarət müddətində yeni ağrı, aybaşı pozuntusu və ya qarında şişkinlik yaranarsa, planlı tarixi gözləmədən həkimə müraciət edin. Nəticələrin hamısını bir qovluqda saxlayın.