Absans

Absans epileptik tutmanın bir növüdür: insan qəfildən «donub qalır», baxışı boşalır, danışığı və ya hərəkəti yarımçıq kəsilir, 5–20 saniyədən sonra isə şüur eyni qəfilliklə bərpa olunur. Xəstə adətən baş verəni xatırlamır. Tutmalar gün ərzində onlarla dəfə təkrarlana bilər və uzun müddət diqqətdən kənarda qalır — onları dalğınlıq və ya xəyala dalmaq kimi qəbul edirlər.

Mümkün səbəblər

Absans baş beyin qabığı ilə talamusu birləşdirən neyron şəbəkələrində qısa, sinxron boşalma nəticəsində yaranır. Ən çox genetik səbəbli (idiopatik) epilepsiyaların təzahürüdür:

• uşaq absans epilepsiyası — adətən 4–10 yaşda başlayır;
• yeniyetmə absans epilepsiyası və yeniyetmə mioklonik epilepsiyası;
• daha nadir hallarda — beynin struktur dəyişiklikləri və ya maddələr mübadiləsi pozğunluqları ilə bağlı epilepsiyalar (atipik absanslar).

Tutmanı dərin və tez-tez nəfəs alma (hiperventilyasiya), yuxusuzluq, parlaq yanıb-sönən işıq təhrik edə bilər.

Nə ilə müşayiət olunur

• hərəkətsiz baxış, müraciətə reaksiyanın olmaması;
• göz qapaqlarının səyriməsi, dodaqları marçıldatma, barmaqlarla nəyisə ovuşdurma (avtomatizmlər);
• dərs müvəffəqiyyətinin azalması, yazıda və nitqdə «boşluqlar»;
• bəzi xəstələrdə mioklonik səyrimələr və ya generalizə olunmuş qıcolma tutmaları.

Diaqnostika

Əsas üsul elektroensefaloqrafiyadır (EEQ): tipik absanslarda saniyədə təxminən 3 tezlikli generalizə olunmuş «pik-dalğa» boşalmaları qeydə alınır. Müayinə zamanı həkim bir neçə dəqiqə dərindən nəfəs almağı xahiş edir — bu, çox vaxt tutmanı üzə çıxarır. Atipik gedişdə, ocaq nevroloji əlamətləri olduqda və ya xəstəlik yetkin yaşda başladıqda baş beynin MRT-si təyin edilir. Absansı adi diqqətsizlikdən, DÇHS-dən və fokal tutmalardan ayırmaq vacibdir, çünki antiepileptik dərmanın seçimi bundan asılıdır; dərmanı yalnız nevroloq (epileptoloq) təyin edir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

• uşaqda «donub qalma» epizodları təkrarlanır və ya yıxılma ilə müşayiət olunur;
• huşun itməsi ilə ilk qıcolma tutması baş verib;
• tutmalar bir-birinin ardınca gəlir, aralarında şüur tam bərpa olunmur — bu, absans statusu ola bilər, təcili tibbi yardım (103) çağırın;
• qıcolma tutması 5 dəqiqədən uzun çəkir — dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.