Autoimmun qastrit immun sistemin mədə cismində turşu hazırlayan hüceyrələri dağıtdığı xroniki xəstəlikdir; B12 vitamini və dəmir çatışmazlığına səbəb olur.
Autoimmun qastrit atrofik qastritin bir variantıdır: bu zaman immun sistem mədənin öz parietal (örtük) hüceyrələrinə və daxili faktora qarşı anticisimlər hazırlayır. Bu hüceyrələr mədənin cismində və dibində yerləşir, xlorid turşusu və B12 vitamininin sorulması üçün vacib olan daxili faktor hazırlayır. Onların tədricən məhv olması turşuluğun kəskin azalmasına, B12 çatışmazlığına (pernisioz anemiyaya) və dəmirin mənimsənilməsinin pozulmasına gətirir. Antral şöbə isə adətən zədələnmir.
Səbəblər və risk amilləri
Dəqiq səbəb məlum deyil; irsi meyillilik rol oynayır. Xəstəlik qadınlarda və digər autoimmun xəstəlikləri olanlarda — autoimmun tireoidit, 1-ci tip şəkərli diabet, vitiliqo zamanı, həmçinin pernisioz anemiyalı xəstələrin qohumlarında daha tez-tez rast gəlinir.
Simptomlar
- zəiflik, yorğunluq, solğunluq, təngnəfəslik — anemiyanın təzahürləri;
- B12 çatışmazlığında əl və ayaqlarda keyimə, gizildəmə, yerişin qeyri-sabitliyi, yaddaşın zəifləməsi;
- iltihablı, hamar, «laklanmış» dil;
- yeməkdən sonra ağırlıq, erkən doyma — hamıda olmur.
Xəstəlik illərlə mədə şikayətləri olmadan keçə bilər.
Diaqnostika
Mədənin cismindən və antral şöbəsindən biopsiya ilə qastroskopiya aparılır. Qanda parietal hüceyrələrə və daxili faktora qarşı anticisimlər, B12 vitamini, ferritin, ümumi qan analizi təyin edilir. Qastrinin yüksəlməsi və pepsinogen I-in azalması xarakterikdir. Müşayiət edən helikobakter infeksiyasını istisna etmək və qalxanabənzər vəzin funksiyasını yoxlamaq vacibdir.
Müalicə
Autoimmun prosesi dayandırmaq mümkün deyil, buna görə müalicə nəticələrə yönəlir. B12 vitamini çatışmazlığı ömürlük aradan qaldırılır — inyeksiya və ya tabletlərlə; üsulu və rejimi həkim seçir. Dəmir çatışmazlığında dəmir preparatları təyin edilir. Helikobakter aşkar edilərsə, eradikasiya aparılır. Neyroendokrin şişlərin və mədə xərçənginin riski yüksək olduğundan dövri endoskopik müşahidə göstərişdir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Sürətlə artan zəiflik, sakitlikdə təngnəfəslik, huşunu itirmə, irəliləyən keyimə və ya yerişin pozulması, qara nəcis, qan qusma, izah olunmayan arıqlama zamanı təcili müraciət edin. Huşun itməsində və ya bol qanaxmada təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Üst termin: Atrofik qastrit
Əlaqəli terminlər
- Atrofik qastrit
- B12-defisitli anemiya
- Vitamin B12
- Autoimmun tireoidit
- Neyroendokrin şiş
- Mədə xərçəngi
- Qastroskopiya
- Dəmir defisitli anemiya
