B-type natriuretic peptide

BNP (B-tip natriuretik peptid) ürək mədəciklərinin hüceyrələrinin divar gərilməsi və yüklənmə zamanı ifraz etdiyi hormondur. Analiz ürək çatışmazlığını aşkar etməyə kömək edir.

Sinonimlər: Beyin natriuretik peptidi, B-tip natriuretik peptid

BNP — B-tip natriuretik peptid, ürək mədəciklərinin miokard hüceyrələrinin divarların gərilməsinə və ürək kameralarında təzyiqin artmasına cavab olaraq hasil etdiyi hormondur. BNP damarları genəldir, böyrəklər vasitəsilə natrium və suyun xaric olunmasını gücləndirir və beləliklə ürəyin yükünü qismən azaldır. Ürək nə qədər çox yüklənirsə, qanda BNP səviyyəsi də bir o qədər yüksək olur. Bu analiz ürək çatışmazlığının əsas laborator markerlərindən biri kimi istifadə olunur.

Nə üçün təyin edilir

təngnəfəslik, ödemlər, tez yorulma zamanı — ürək mənşəli səbəbi ağciyər və digər səbəblərdən ayırmaq üçün;
ürək çatışmazlığını istisna etmək üçün: normal səviyyə bu diaqnozu az ehtimallı edir;
artıq məlum ürək çatışmazlığı olan xəstələrdə ağırlıq dərəcəsini və proqnozu qiymətləndirmək üçün;
müalicənin effektivliyini dinamikada izləmək üçün.

Hazırlıq

Qan venadan, adətən səhər götürülür. Analizdən 30 dəqiqə əvvəl fiziki yükdən və siqaret çəkməkdən çəkinmək, qan götürülməzdən öncə 10–15 dəqiqə sakit oturmaq məsləhətdir. Qəbul etdiyiniz dərmanlar barədə həkimə məlumat verin: sakubitril/valsartan preparatı BNP səviyyəsini artırır, ona görə belə xəstələrdə daha çox NT-proBNP göstəricisinə əsaslanırlar.

Normalar

ESC tövsiyələrində ürək çatışmazlığını istisna etmək üçün hədd dəyərləri istifadə olunur: simptomlar tədricən yarandıqda — 35 pq/ml-dən az, kəskin vəziyyətdə — 100 pq/ml-dən az. BNP səviyyəsi yaşla artır və qadınlarda orta hesabla bir qədər yüksəkdir. İstinad dəyərləri laboratoriyadan, metoddan, cinsdən və yaşdan asılıdır, buna görə nəticəni həmişə həkim simptomlar və exokardioqrafiya məlumatları ilə birlikdə qiymətləndirir.

Kənarlaşmaların səbəbləri

BNP-nin artması aşağıdakı hallarda mümkündür:

kəskin və xroniki ürək çatışmazlığı;
miokard infarktı və kəskin koronar sindrom;
qulaqcıqların fibrillyasiyası, qapaq qüsurları, sol mədəciyin hipertrofiyası;
ağciyər arteriyasının tromboemboliyası və ağciyər hipertenziyası;
xroniki böyrək xəstəliyi, sepsis, yaşlı yaş.

Nisbətən aşağı göstəricilər mövcud ürək çatışmazlığı fonunda tez-tez piylənmə zamanı rast gəlinir — bunu nəticəni izah edərkən nəzərə almaq lazımdır. Tək bir nəticə diaqnoz deyil: səviyyə yüksək olduqda adətən exokardioqrafiya və kardioloq məsləhəti təyin edilir.

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Kardioloq

BNP