Bronxiolit — kiçik bronxların (bronxiolların) kəskin virus iltihabıdır; ən çox iki yaşadək uşaqlarda rast gəlinir, təngnəfəslik və xırıltılarla özünü göstərir.
Bronxiolit həyatın ilk ilində uşaqların xəstəxanaya yerləşdirilməsinin ən tez-tez səbəblərindən biridir. Virus bronxiolların epitelini zədələyir, ödem yaranır, selik tıxacları əmələ gəlir və körpənin dar tənəffüs yolları asanlıqla tutulur. Uşaqların əksəriyyətində xəstəlik ağır keçmir və 1–3 həftəyə sovuşur, lakin vaxtından əvvəl doğulmuş və yanaşı xəstəlikləri olan uşaqlarda stasionar yardım tələb oluna bilər. Böyüklərdə «bronxiolit» termini daha çox başqa, virus mənşəli olmayan vəziyyətlərə aid edilir.
Səbəblər və risk amilləri
Əsas törədici respirator-sinsitial virusdur (RSV); daha az hallarda rinoviruslar, metapnevmovirus, paraqrip virusları, koronaviruslar. Mövsümi artım ilin soyuq dövrünə düşür. Ağır gediş aşağıdakı hallarda daha ehtimallıdır:
- 3 aylıqdan kiçik yaş, vaxtından əvvəl doğulma, bronxopulmonar displaziya;
- anadangəlmə ürək qüsurları, immun çatışmazlığı;
- ailədə passiv siqaret çəkmə, ana südü ilə qidalanmanın olmaması.
Simptomlar
Xəstəlik soyuqdəymə kimi başlayır: burun axması, yüngül öskürək, yüksək olmayan temperatur. 2–3 gündən sonra tez-tez tənəffüs, qabırğaarası sahələrin içəri çəkilməsi ilə təngnəfəslik, fitverici xırıltılar, yaş öskürək yaranır, uşaq döşü pis əmir. İlk həftələrdəki körpələrdə nəfəs fasilələri (apnoe) mümkündür.
Diaqnostika
Diaqnoz yaşa, mövsümə və xəstəliyin mənzərəsinə əsasən klinik olaraq qoyulur. Pulsoksimetriya qanın oksigenlə doymasını göstərir. Rentgenoqrafiya, qan analizləri və virus testləri hamıya deyil, yalnız göstərişə görə edilir.
Müalicə
Spesifik virus əleyhinə müalicə yoxdur. Əsas dəstəkləyici terapiyadır: burnun yuyulması və seliyin sorulması, hissə-hissə qidalandırma, kifayət qədər maye, tənəffüsə nəzarət. Xəstəxanada aşağı saturasiyada oksigen verilir, ehtiyac olduqda tənəffüs və zondla qidalanma dəstəklənir. Müasir tövsiyələrə görə antibiotiklər, qlükokortikoidlər və bronxolitiklər rutin olaraq təyin edilmir — həkim onları yalnız ayrı-ayrı hallarda tətbiq edir. Yüksək risk qrupundan olan uşaqlar üçün monoklonal anticisimlərlə RSV-yə qarşı immunoprofilaktika mövcuddur.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Uşaq çox tez və ya güclə, döş qəfəsini içəri çəkərək nəfəs alırsa, nəfəs fasilələri varsa, dodaqları ətrafında dəri göyərirsə, yeməkdən və içməkdən imtina edir, az sidiyə çıxırsa, ləngləşib çətin oyanırsa, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Respirator-sinsitial virus infeksiyası
- Bronxiol
- Bronxial obstruksiya
- Pulsoksimetriya
- Oksigen terapiyası
- Obstruktiv bronxit
- Bronxial astma
- Təngnəfəslik
