Ovuclarda, barmaqların yan səthlərində və ayaqaltında residivləşən qaşınan qabarcıqlarla gedən ekzema forması.
Sinonimlər: Dishidroz, Ponfoliks
Dishidrotik ekzema (dishidroz, ponfoliks) əl və ayaq dərisinin xroniki iltihabi xəstəliyidir. Adına baxmayaraq, tər vəzilərinin fəaliyyətinin pozulması ilə birbaşa əlaqəsi yoxdur: qabarcıqlar epidermisdə ödem səbəbindən əmələ gəlir. Ovucların və ayaqaltının qalın buynuz qatı onların tez açılmasına imkan vermir, buna görə onlar dəri altında «saqo dənələri» kimi görünür. Xəstəlik dalğavari gedir, kəskinləşmələr çox vaxt isti mövsümdə təkrarlanır.
Səbəblər və risk amilləri
- atopiya — atopik dermatit, allergik rinit, astma;
- kontakt allergiya, o cümlədən nikel və kobalta (bəzən hətta onların qida ilə daxil olması zamanı);
- əllərin tez-tez yuyulması, nəm əlcəklərlə iş, yuyucu vasitələr;
- ovucların və ayaqların artıq tərləməsi, isti hava;
- ayaqların göbələk infeksiyası — əllərdəki qabarcıqlar ona reaksiya ola bilər (mikid);
- emosional stress.
Simptomlar
Əvvəlcə güclü qaşınma və ya göynəmə, sonra barmaqların yan səthlərində, ovuclarda, ayaqaltında şəffaf möhtəviyyatlı çoxlu xırda sıx qabarcıqlar yaranır. Bəzən onlar birləşərək iri qabarlar əmələ gətirir. 2–3 həftədən sonra qabarcıqlar quruyur, dəri soyulur, ağrılı çatlar ola bilər. Tez-tez kəskinləşmələrdə əllərin dərisi qalınlaşır, dırnaqlar dəyişir.
Diaqnostika
Diaqnozu dermatoloq klinik mənzərəyə əsasən qoyur. Təhrikedici amilləri tapmaq üçün ayaq və əl dərisindən göbələyə qaşıntı, kontakt allergiyadan şübhələndikdə applikasion testlər aparılır. Qotur, ovuc və ayaqaltının pustulyoz psoriazı, bulloz dermatozlar istisna edilir.
Müalicə
- aşkar edilmiş qıcıqlandırıcıların və allergenlərin aradan qaldırılması, pambıq astarlı qoruyucu əlcəklər;
- hər əl yumadan sonra emolentlər və baryer kremlər;
- qısa kursla yüksək aktivlikli yerli qlükokortikoidlər, kalsinevrin inhibitorları;
- tez-tez ağır residivlərdə — həkimin təyinatı ilə fototerapiya, sistem terapiya (o cümlədən alitretinoin);
- aşkar olunarsa, ayaq mikozunun müalicəsi.
Qabarcıqları özbaşına açmaq və deşmək olmaz.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qabarcıqlar irinləyibsə, ətrafdakı dəri qızarıb şişibsə, qolda və ya ayaqda qırmızı zolaqlar yaranıbsa, limfa düyünləri böyüyübsə, qızdırma qalxıbsa, gecikmədən həkimə müraciət edin — bunlar bakterial infeksiyanın qoşulma əlamətləridir.
