Preventive medical examination

Dispanserizasiya — xroniki xəstəlikləri və risk amillərini erkən aşkar etmək üçün müntəzəm profilaktik tibbi müayinə və yoxlamalar kompleksidir.

Sinonimlər: Profilaktik tibbi müayinə

Dispanserizasiya, yəni profilaktik tibbi müayinə, zahirən sağlam insanların planlı profilaktik yoxlamaları və xroniki xəstəliyi olan pasiyentlərin dinamik müşahidəsi sistemidir. Onun məqsədi xəstəlikləri müalicənin ən effektiv olduğu erkən mərhələdə tapmaq və risk amillərini vaxtında düzəltmək üçün aşkar etməkdir. Müayinələrin həcmi və dövriliyi milli proqramlarla müəyyən olunur, yaşdan və cinsdən asılıdır; Azərbaycanda profilaktik müayinələrin qaydasını Səhiyyə Nazirliyi tənzimləyir.

Mahiyyəti və mərhələləri

Anket sorğusu — özünühiss, irsiyyət, siqaret, alkoqol, qidalanma, fiziki fəallıq haqqında suallar.
Əsas ölçmələr — boy, çəki, bədən kütləsi indeksi, bel çevrəsi, arterial təzyiq.
Laborator testlər — qanda qlükoza, ümumi xolesterin və ya lipidoqramma, ümumi qan analizi.
Yaşa görə onkoloji skrininq — uşaqlıq boynu üçün sitoloji müayinə və ya HPV testi, mamoqrafiya, nəcisdə gizli qan analizi və ya kolonoskopiya; siqaret çəkənlərə göstərişə görə ağciyərlərin aşağı dozalı KT-si.
Əlavə olaraq — EKQ, göz daxili təzyiqin ölçülməsi, göstərişə görə flüoroqrafiya.
Həkim rəyi — sağlamlıq qrupunun müəyyən edilməsi, lazım gəldikdə dərin müayinəyə və mütəxəssis məsləhətlərinə göndəriş.

Klinik əhəmiyyəti

Geniş yayılmış bir çox xəstəlik — arterial hipertenziya, 2-ci tip şəkərli diabet, yüksək xolesterin, xərçəngin erkən mərhələləri — uzun müddət şikayət yaratmır. Müntəzəm müayinələr onları infarkt, insult, böyrək və göz zədələnməsi kimi ağırlaşmalar yaranana qədər aşkar etməyə imkan verir. Sağlam qidalanma, siqaretdən imtina və fiziki fəallıq barədə profilaktik məsləhət ürək-damar riskini azaldır.

Necə hazırlaşmalı

Səhər acqarına gəlin (8–12 saat yeməksiz, su içmək olar), bir gün əvvəl alkoqoldan və intensiv yüklərdən çəkinin. Əvvəlki müayinələrin nəticələrini və dərmanların siyahısını götürün. Qadınlar üçün sitoloji yaxmanı menstruasiyadan kənar vermək daha yaxşıdır.

Nə ilə bağlıdır

Dispanserizasiya profilaktika və skrininqin əsas alətidir. Xroniki xəstəliyi aşkar edilmiş insanlar həkimə müntəzəm gəlişlərlə dispanser müşahidəsinə götürülür. Vacibdir: sizi nə isə narahat edirsə, növbəti profilaktik müayinəni gözləməyin — dərhal həkimə müraciət edin.