Doğuşdan sonrakı ilk il ərzində qalxanabənzər vəzin ağrısız autoimmun iltihabı; müvəqqəti hormon artıqlığı və/və ya çatışmazlığı ilə gedir.
Doğuşdan sonrakı tireoidit qalxanabənzər vəzin autoimmun iltihabıdır və doğuşdan, həmçinin düşükdən və ya hamiləliyin pozulmasından sonrakı ilk il ərzində inkişaf edir. Hamiləlik zamanı immun sistem qismən sakitləşir, doğuşdan sonra isə kəskin fəallaşır və meyil olduqda vəz toxumasına hücum edir. Bu vəziyyət çox vaxt diqqətdən kənarda qalır, çünki əlamətləri gənc ananın adi yorğunluğu ilə səhv salınır.
Səbəblər və risk amilləri
- hamiləlikdən əvvəl və ya hamiləlik zamanı aşkarlanmış tireoperoksidazaya qarşı anticisimlər — əsas risk amili;
- 1-ci tip şəkərli diabet və digər autoimmun xəstəliklər;
- əvvəlki doğuşdan sonra keçirilmiş tireoidit;
- yaxın qohumlarda autoimmun tireoidit.
Simptomlar
Klassik gedişat iki fazadan ibarətdir, lakin bəzən yalnız biri olur. Tireotoksik faza (doğuşdan təxminən 1–4 ay sonra): ürəkdöyünmə, əsəbilik, yuxusuzluq, tərləmə, arıqlama. Hipotireoz fazası (adətən 4–8 ay): halsızlıq, üşümə, dəri quruluğu, qəbizlik, yaddaşın zəifləməsi, pis əhval. Boyunda ağrı olmur, vəz bir qədər böyüyə bilər.
Diaqnostika
TSH, sərbəst T4 və tireoperoksidazaya qarşı anticisimlər təyin edilir. Tireotoksik fazanı Qreyvs xəstəliyindən ayırmaq vacibdir: bunun üçün TSH reseptorlarına qarşı anticisimlər və qan axınının qiymətləndirilməsi ilə ultrasəs müayinəsi kömək edir. Ana südü ilə qidalandırma zamanı ssintiqrafiya arzuolunmazdır və yalnız həkimin qərarı ilə, qidalandırmaya müvəqqəti fasilə verməklə aparılır. Doğuşdan sonrakı depressiyası olan qadınlarda qalxanabənzər vəzin funksiyasını yoxlamaq tövsiyə olunur.
Müalicə
Tireotoksik fazada simptomlar ifadəlidirsə, beta-blokatorlar təyin edilir; həkim ana südü ilə qidalandırmaya uyğun preparat seçir. Tireostatiklərə ehtiyac yoxdur. Hipotireoz fazasında, xüsusən güclü zəiflik, əmizdirmə və ya yeni hamiləlik planlaşdırıldıqda levotiroksin təyin olunur. Əksər qadınlarda funksiya ilin sonuna bərpa olunur, lakin bəzilərində hipotireoz daimi olur, buna görə TSH-ni hər il yoxlamaq tövsiyə edilir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- 5 dəqiqədən uzun döş ağrısı ilə güclü ürəkdöyünmə, təngnəfəslik, huşunu itirmə — təcili tibbi yardım (103) çağırın;
- özünə və ya uşağa zərər vurmaq fikirləri, ağır ruh düşkünlüyü — təcili kömək, təhlükə olduqda 103;
- artan zəiflik, ödemlər, güclü yuxululuq.
Üst termin: Tireoidit
Əlaqəli terminlər
- Tireoidit
- Autoimmun tireoidit
- Tireoperoksidazaya qarşı anticisimlər
- Tireotoksikoz
- Hipotireoz
- Tireotrop hormon
- Ana südü ilə qidalandırma
- Depressiya
