Ana südü ilə qidalandırma

Ana südü ilə qidalandırma yenidoğulmuşun və həyatın ilk illərindəki uşağın təbii qidalanma üsuludur. Ana südünün tərkibi körpənin tələbatına tam uyğundur: asan həzm olunan zülal və yağlar, laktoza, vitaminlər, həmçinin anticisimlər, canlı hüceyrələr, immunitetin və bağırsaq mikrobiotasının formalaşmasını dəstəkləyən maddələr var. ÜST və UNİCEF doğuşdan sonrakı ilk bir saat ərzində körpəni döşə verməyi, ilk 6 ayda yalnız ana südü ilə qidalandırmağı, sonra isə əlavə qida ilə birlikdə iki yaşa və daha uzun müddətə davam etməyi tövsiyə edir.

Mahiyyəti və fiziologiyası

İlk günlərdə az miqdarda, qatı, zülal və immunoqlobulinlərlə zəngin ağız suyu (molozivo) ifraz olunur. 3–5-ci günlərdə keçid südü, sonra yetkin süd gəlir. Süd hasilatı prolaktin və oksitosin hormonları ilə tənzimlənir və döşün boşaldılma tezliyindən, effektivliyindən asılıdır. Buna görə gecə-gündüz tələbata görə əmizdirmə, məmə ucu və areolanın düzgün tutulması tövsiyə edilir.

Klinik əhəmiyyəti

Uşaq üçün ana südü bağırsaq və tənəffüs infeksiyaları, orta otit, qəfil körpə ölümü sindromu, gələcəkdə isə piylənmə və 2-ci tip şəkərli diabet riskini azaldır. Anada doğuşdan sonra uşaqlığın yığılmasına kömək edir, süd vəzi və yumurtalıq xərçəngi riskinin aşağı olması ilə əlaqələndirilir. Əks-göstərişlər azdır: ananın bəzi infeksiyaları, ayrı-ayrı dərmanların qəbulu, uşaqda nadir irsi maddələr mübadiləsi xəstəlikləri (məsələn, qalaktozemiya). Dərmanın əmizdirmə ilə uyğunluğuna həkim qərar verir.

Hansı vəziyyətlərlə əlaqəlidir

• ana tərəfindən: məmə ucu çatları, laktostaz, laktasiya mastiti, hipoqalaktiya;
• uşaq tərəfindən: yenidoğulmuşların sarılığı, sancılar, çəkinin az artması, vaxtından əvvəl doğulma və ya dil yüyənciyinin qısalığı zamanı əmmə çətinlikləri.

Problemlərin çoxu döşə vermə texnikasının düzəldilməsi ilə həll olunur, ona görə əmizdirmə üzrə məsləhətçi və ya pediatr texnikanı qiymətləndirməlidir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Anada yüksək hərarət, döşdə kəskin ağrı və qızartı varsa; uşaq süstdürsə, zəif əmirsə, birinci həftədən sonra sutkada 6 dəfədən az sidiyə gedirsə, çəki itirirsə və ya sarılıq artırsa, təcili pediatr məsləhəti lazımdır.