Müxtəlif mənşəli — autoimmun, virus, dərman və ya doğuşdan sonrakı — qalxanabənzər vəz iltihabı. Həm hormon artıqlığına, həm də çatışmazlığına səbəb ola bilər.
Tireoidit qalxanabənzər vəzdə iltihab inkişaf edən xəstəliklər qrupunun ümumi adıdır. Formaları gedişinə görə çox fərqlənir: bəziləri boyunda ağrı ilə kəskin başlayır, digərləri illərlə hiss olunmadan davam edir. Bir çox tireoiditin ümumi qanunauyğunluğu belədir: əvvəlcə dağılmış hüceyrələrdən qana hormonlar keçir (tireotoksik faza), sonra müvəqqəti və ya davamlı hipotireoz yarana bilər.
Səbəblər və formalar
- autoimmun tireoidit (Haşimoto) — xroniki, ən geniş yayılmış forma; hipotireozun əsas səbəbi;
- yarımkəskin tireoidit (de Kerven) — adətən virus infeksiyasından sonra, boyun ağrısı və qızdırma ilə;
- doğuşdan sonrakı tireoidit — doğuşdan sonrakı ilk il ərzində, daha çox TPO-ya qarşı anticisimləri olan qadınlarda;
- ağrısız (“səssiz”) tireoidit;
- dərman mənşəli — amiodaron, litium preparatları, interferon, xərçəngin immunoterapiyası fonunda;
- kəskin irinli tireoidit — nadir bakterial infeksiya.
Simptomlar
Hormon artıqlığı fazasında ürəkdöyünmə, əsəbilik, tərləmə, arıqlama olur. Çatışmazlıq fazasında zəiflik, üşümə, ödemlilik, qəbizlik müşahidə edilir. Yarımkəskin tireoidit üçün boynun ön hissəsində qulağa və ya çənəyə yayılan ağrı, yüksək hərarət xarakterikdir. Xroniki autoimmun tireoidit uzun müddət heç bir hiss yaratmaya bilər.
Diaqnostika
TSH, sərbəst T4 və T3, TPO və tireoqlobulinə qarşı anticisimlər, yarımkəskin formada EÇS və C-reaktiv zülal yoxlanılır. Qalxanabənzər vəzin ultrasəs müayinəsi aparılır; Qreyvs xəstəliyindən fərqləndirmək üçün bəzən ssintiqrafiya lazım olur (tireoiditdə udulma azalır).
Müalicə
Forma və fazadan asılıdır. Destruktiv tireotoksikozda tireostatiklər kömək etmir — ürəkdöyünməni yüngülləşdirmək üçün beta-blokatorlar tətbiq olunur. Yarımkəskin tireoiditdə iltihabəleyhinə vasitələr, güclü ağrıda qlükokortikoidlər təyin edilir. Hipotireoz zamanı levotiroksinlə əvəzedici terapiya aparılır. İrinli tireoidit antibiotiklərlə, bəzən cərrahi yolla müalicə olunur. Bütün dərmanları həkim təyin edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- yüksək hərarətlə müşayiət olunan güclü boyun ağrısı və şişkinlik;
- nəfəsalmanın və ya udmanın çətinləşməsi;
- çox tez və ya qeyri-ritmik ürəkdöyünmə, huşun qarışması — təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Autoimmun tireoidit
- Yarımkəskin tireoidit
- Doğuşdan sonrakı tireoidit
- Tireotoksikoz
- Hipotireoz
- Tireoperoksidazaya qarşı anticisimlər
- Qalxanabənzər vəz
- Subklinik hipotireoz
Hansı həkim məşğul olur
Bu mövzuda məqalələr
Qalxanabənzər vəzi patologiyasının aşkarlanmasında ultrasəs diaqnostikasının imkanları
Qalxanabənzər vəzi patologiyası əhali arasında geniş yayılıb və bəzi bölgələrdə daha tez-tez rast gəlinir. Hazırda qalxanabənzər vəzi xəstəliklərinin…
İstiqamət: Endokrinologiya
