Elastoqrafiya

Elastoqrafiya toxumanın nə qədər yumşaq və ya sərt olduğunu ölçən üsuldur. İdeya palpasiyaya bənzəyir: sıx düyünlər və fibroz sahələr sağlam toxumadan bərk hiss olunur, lakin elastoqrafiya bunu obyektiv şəkildə və orqanların dərinliyində edir. İki əsas yanaşma var. Kompression (strain) elastoqrafiyada sensorla toxumaya yüngül basılır və onun deformasiyası qiymətləndirilir — nəticə rəngli xəritə ilə göstərilir. Sürüşmə dalğası elastoqrafiyasında (tranzient elastoqrafiya, point-SWE, 2D-SWE) aparat toxumada eninə dalğa yaradır və onun sürətini ölçür: toxuma nə qədər sərtdirsə, dalğa bir o qədər sürətlidir. Nəticə kilopaskal (kPa) və ya m/s ilə ifadə olunur. Ən dəqiq, lakin daha az əlçatan olan MR-elastoqrafiya da mövcuddur.

Göstərişlər

• qaraciyər — xroniki hepatit B və C, steatotik qaraciyər xəstəliyi, alkoqol mənşəli xəstəlikdə fibrozun dərəcəsinin qiymətləndirilməsi, dinamikada müşahidə;
• qalxanabənzər vəzin düyünləri — biopsiya üçün düyünlərin seçilməsində USM-ə əlavə;
• süd vəzisinin törəmələri — BI-RADS kateqoriyasının dəqiqləşdirilməsi;
• limfa düyünləri, prostat vəzi, böyrək transplantatı, dalaq (portal hipertenziyanın dolayı qiymətləndirilməsi), əzələ və vətərlər.

Hazırlıq

Qaraciyər elastoqrafiyası üçün 3 saat yeməmək lazımdır. Digər orqanlar üçün hazırlıq adətən müvafiq nahiyənin adi ultrasəs müayinəsindəki kimidir.

Necə aparılır

Müayinə elastoqrafiya proqramı olan ultrasəs aparatında və ya xüsusi cihazda aparılır. Sensor dəriyə qoyulur, bir sıra ölçmələr edilir, bəzən nəfəs saxlama zamanı. Prosedur ağrısızdır, 5–20 dəqiqə çəkir.

Məhdudiyyətlər və şərh

Histoloji diaqnoz tələb olunduqda elastoqrafiya biopsiyanı əvəz etmir, lakin bir çox hallarda ondan qaçmağa imkan verir. Sərtliyə təkcə fibroz və şiş təsir etmir: kəskin iltihab, qanın durğunluğu, xolestaz, ödem və hətta yaxın vaxtda yemək göstəriciləri artırır. “Yumşaq” düyün xoşxassəliliyə, “sərt” düyün isə bədxassəliliyə zəmanət vermir. Ona görə nəticəni həkim USM məlumatları, analizlər və klinik vəziyyətlə birlikdə şərh edir.