Liver fibrosis MKB-10: K74.0

Qaraciyər fibrozu xroniki zədələnməyə cavab olaraq normal qaraciyər toxumasının birləşdirici (çapıq) toxuma ilə əvəz olunmasıdır; fibrozun son mərhələsi sirrozdur.

Qaraciyər fibrozu qaraciyərin istənilən uzunmüddətli zədələnməsi zamanı başlayan, çapıq toxumasının həddindən artıq əmələ gəlməsi prosesidir. Qaraciyərin ulduzvari hüceyrələri aktivləşir və kollagen hasil etməyə başlayır, tədricən orqanın quruluşunu və ondakı qan axınını pozur. F0-dan (fibroz yoxdur) F4-ə (sirroz) qədər mərhələlər ayırd edilir. Vacibdir ki, fibroz dinamik prosesdir: səbəb aradan qaldırıldıqda o, hətta irəliləmiş mərhələlərdə də azala bilər.

Səbəblər və risk amilləri

metabolik disfunksiya ilə əlaqəli steatotik qaraciyər xəstəliyi və steatohepatit;
xroniki B, C və D virus hepatitləri;
alkoqoldan sui-istifadə;
autoimmun hepatit, birincili biliar və sklerozlaşan xolangit;
hemoxromatoz, Vilson-Konovalov xəstəliyi;
ürək çatışmazlığında uzunmüddətli qan durğunluğu, bəzi dərmanlar.

İrəliləməyə 2-ci tip şəkərli diabet, piylənmə, bir neçə səbəbin birləşməsi şərait yaradır.

Simptomlar

Sirroz mərhələsinə qədər fibroz adətən heç bir əlamət vermir. Bəzən yorğunluq və sağ qabırğaaltı nahiyədə ağırlıq qeyd olunur, lakin daha çox yeganə əlamətlər analizlərdəki dəyişikliklər və əsas xəstəlik olur.

Diaqnostika

Mərhələni qiymətləndirmək üçün qeyri-invaziv üsullar istifadə olunur:

qan analizlərinə əsaslanan hesablama indeksləri — FIB-4 (yaş, AST, ALT, trombositlər), APRI;
qaraciyərin elastoqrafiyası — toxumanın sərtliyinin ultrasəslə ölçülməsi;
lazım olduqda — MR-elastoqrafiya və ya kombinə edilmiş serum testləri.

Qeyri-invaziv məlumatlar ziddiyyətli olduqda və ya səbəbi dəqiqləşdirmək lazım gəldikdə qaraciyər biopsiyası aparılır.

Müalicə

Geniş tətbiq olunan xüsusi «antifibrotik» vasitələr hələ azdır, ona görə əsas məqsəd səbəbi aradan qaldırmaqdır: B və C hepatitlərinin virus əleyhinə müalicəsi, alkoqoldan tam imtina, piy xəstəliyində arıqlama və diabetə nəzarət, autoimmun hepatitdə immunosupressiya, hemoxromatozda flebotomiya. Ayrı-ayrı formalar, məsələn ifadəli fibrozlu steatohepatit üçün yeni dərmanlar meydana çıxıb. Müalicəni həkim təyin edir. İrəliləmiş fibrozda (F3–F4) müntəzəm müşahidə və qaraciyər xərçənginin skrininqi lazımdır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qanlı qusma, qara nəcis, huşun dumanlanması ilə sarılıq və ya qarının sürətlə böyüməsi zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın — bunlar dekompensasiya olunmuş sirroza keçid əlamətləridir.

Xəstəlik haqqında tam məlumat Qaraciyər fibrozu

Üst termin: Fibroz

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Qastroenteroloq

Bu mövzuda məqalələr

Xroniki hepatitin müalicəsi

Xroniki hepatitlər – keçirilmiş virus hepatitindən, bəzi medikamentlərin qəbulundan sonra, spirtli içkilərdən sui-istifadə zamanı inkişaf edən və iltihabi…

İstiqamət: Hepatologiya

Piy hepatozu haqqında hər şey

Piy hepatozu (steatoz), steatohepatit - qaraciyərdə piy toxumasının həddindən artıq toplanması, qaraciyər funksiyasının pozulması və mümkün olan sirroz…