Baş, onurğa beyni və ya sinirlərin zədələnməsi nəticəsində itirilmiş funksiyaların bərpası: hərəkət, nitq, udqunma, yaddaş və özünəxidmət vərdişləri.
Neyroreabilitasiya reabilitasiyanın sinir sisteminin xəstəlikləri və travmaları olan insanlara mümkün qədər müstəqilliyi qaytarmağa kömək edən bölməsidir. Onun əsasında neyroplastiklik durur: beynin yeni əlaqələr yaratmaq və funksiyaları salamat sahələr arasında yenidən bölüşdürmək qabiliyyəti. Bu qabiliyyət zədələnmədən sonrakı ilk aylarda daha güclü olur, buna görə reabilitasiyaya mümkün qədər tez başlanır.
Göstərişlər
- insult və insultdan sonrakı vəziyyət;
- kəllə-beyin travması və onurğa beyni travması;
- dağınıq skleroz, Parkinson xəstəliyi, yan amiotrofik skleroz;
- Giyen-Barre sindromu, polineyropatiyalar, periferik sinirlərin zədələnməsi;
- uşaq serebral iflici;
- beyin əməliyyatları və ağır infeksiyalardan sonra koqnitiv pozuntular.
Necə aparılır və növləri
Multidisiplinar komanda işləyir: nevroloq, fiziki və reabilitasiya təbabəti həkimi, instruktor, erqoterapevt, loqoped, neyropsixoloq, tibb bacısı. Əvvəlcə hərəki, nitq, koqnitiv funksiyalar və udqunma standart şkalalar üzrə qiymətləndirilir, sonra konkret məqsədlər qoyulur — məsələn, mənzildə müstəqil gəzmək və ya geyinmək.
- Hərəki reabilitasiya: yerimə və tarazlıq məşqi, paretik qol üçün məhdudlaşdırma ilə induksiya olunan terapiya, robotlaşdırılmış trenajorlar, funksional elektrostimulyasiya.
- Spastiklik ilə iş: dartılma, pozisiyalaşdırma, ortezlər; göstəriş olduqda — botulinum toksini inyeksiyaları.
- Afaziya və disfagiya zamanı nitqin və udqunmanın bərpası.
- Diqqət, yaddaş, planlaşdırma üzrə koqnitiv məşq.
- Erqoterapiya — məişət vərdişlərinin öyrədilməsi və mənzilin uyğunlaşdırılması.
Effektivlik və risklər
İxtisaslaşmış şöbələrdə təşkil olunmuş reabilitasiya insult və travmalardan sonra funksional nəticələri adi qulluqla müqayisədə yaxşılaşdırır. Nəticə zədənin ağırlığından, başlanma vaxtından, intensivlikdən və ailənin iştirakından asılıdır. Xroniki proqressivləşən xəstəliklərdə məqsəd mövcud funksiyaları daha uzun müddət qorumaqdır.
Risklər yıxılmalar, ürəyin həddən artıq yüklənməsi, təzyiq dəyişkənliyi ilə bağlıdır, buna görə yüklənmə fərdi seçilir. Bərpa dövründə insanda qəfildən yeni üz asimmetriyası, qol və ya ayaqda zəiflik, nitq pozuntusu yaranarsa, bu, təkrar insult ola bilər: keçəcəyini gözləmədən dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Üst termin: Reabilitasiya
Əlaqəli terminlər
- İnsult
- İnsultdan sonrakı vəziyyət
- Kəllə-beyin travması
- Spastiklik
- Afaziya
- Dağınıq skleroz
- Parkinson xəstəliyi
- Reabilitasiya
