Hepatitis A MKB-10: B15

Çirklənmiş qida, su və əllər vasitəsilə ötürülən qaraciyərin kəskin virus iltihabı; xroniki formaya keçmir.

Sinonimlər: Virus hepatiti A, Botkin xəstəliyi

Hepatit A (Botkin xəstəliyi) hepatit A virusunun törətdiyi qaraciyərin kəskin infeksiyasıdır. Xəstəlik xroniki formaya keçmir və əksər hallarda ömürlük immunitetlə tam sağalma ilə başa çatır. Kiçik uşaqlarda çox vaxt simptomsuz keçir, böyüklərdə və yaşlılarda isə daha ağır olur, nadir hallarda kəskin qaraciyər çatışmazlığı inkişaf edir.

Səbəblər və risk amilləri

Virus fekal-oral yolla ötürülür: çirklənmiş su, yuyulmamış tərəvəz və meyvələr, dəniz molyuskları, xəstənin hazırladığı yeməklər, çirkli əllər vasitəsilə, həmçinin yaxın məişət təmasında. Risk amilləri: zəif sanitariya, yayılmanın yüksək olduğu regionlara səfərlər, uşaq kollektivləri, ailədə xəstə ilə təmas. İnkubasiya dövrü 2–7 həftədir.

Simptomlar

ilkin dövr: qızdırma, zəiflik, iştahanın azalması, ürəkbulanma, qusma, sağ qabırğaaltı nahiyədə ağırlıq və ağrı;
sidiyin tündləşməsi (“pivə rəngi”) və nəcisin rəngsizləşməsi;
dərinin və skleraların sarılığı; o yarandıqda vəziyyət çox vaxt yaxşılaşır;
bəzən dəri qaşınması.

Xəstə inkubasiyanın son 1–2 həftəsində və sarılıq yarandıqdan sonrakı ilk günlərdə ən çox yoluxdurucudur.

Diaqnostika

hepatit A virusuna qarşı IgM anticisimləri (anti-HAV IgM) — kəskin infeksiyanı təsdiqləyir; IgG keçirilmiş xəstəlik və ya peyvənddən xəbər verir;
biokimyəvi qan analizi: ALT, AST (çox vaxt əhəmiyyətli dərəcədə artır), bilirubin;
ağırlığı qiymətləndirmək üçün protrombin vaxtı və ya BNN (INR);
göstəriş olduqda qarın boşluğu orqanlarının ultrasəs müayinəsi.

Müalicə

Spesifik antivirus müalicə yoxdur. Kəskin dövrdə yarımyataq rejimi, kifayət qədər maye, özünühissə uyğun tam qidalanma, alkoqoldan imtina tövsiyə olunur. Qaraciyərə yük verən dərmanlar (böyük miqdarda parasetamol və faydası sübut olunmamış “hepatoprotektorlar” daxil olmaqla) yalnız həkimlə razılaşdırıldıqdan sonra qəbul edilir. Ağır formalar infeksion stasionarda müalicə olunur.

Profilaktika

Hepatit A-ya qarşı effektiv vaksin mövcuddur — uşaqlara, səyyahlara, xroniki qaraciyər xəstəliyi olanlara tövsiyə edilir. Təmasda olan şəxslərə təmasdan sonrakı ilk 2 həftədə təcili vaksinasiya aparıla bilər. Əllərin yuyulması, qaynadılmış su, məhsulların diqqətlə emalı vacibdir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Artan sarılıq, dayanmayan qusma, yuxululuq, huşun qarışması, diş ətinin qanaması və ya göyərmələrin yaranması, həmçinin hamilələrdə və yaşlılarda xəstəlik zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın — bu, qaraciyər çatışmazlığının əlaməti ola bilər.

Üst termin: Hepatit