Hepatorenal sindrom ağır qaraciyər xəstəliyi olan, daha çox assitli sirrozdan əziyyət çəkən xəstələrdə funksional böyrək çatışmazlığıdır.
Hepatorenal sindrom (HRS) qaraciyər sirrozunun və kəskin qaraciyər çatışmazlığının ən ağır ağırlaşmalarından biridir. Bu zaman böyrəklər struktur baxımından zədələnməyib, lakin qarın boşluğu damarlarının kəskin genişlənməsi və effektiv qan həcminin azalması səbəbindən böyrək arteriyaları daralır və sidiyin süzülməsi azalır. Müalicə olunmadıqda proqnoz əlverişsizdir, ona görə sindromu mümkün qədər erkən tanımaq vacibdir.
Səbəblər və risk amilləri
- assitlə, xüsusən müalicəyə davamlı assitlə gedən dekompensasiya olunmuş sirroz;
- spontan bakterial peritonit və digər infeksiyalar;
- qida borusunun varikoz venalarından qanaxma;
- albumin yeridilmədən böyük həcmdə assit mayesinin çıxarılması;
- diuretiklərin həddindən artıq dozası, qusma, ishal, qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanların qəbulu;
- ağır alkoqol hepatiti.
Simptomlar
Spesifik şikayət yoxdur. Sidiyin miqdarının azalması, assit və ödemlərin artması, zəiflik, susuzluq, ürəkbulanma, huşun dumanlanması narahatlıq doğurur. Sindrom çox vaxt analizlərlə aşkarlanır: kreatinin artır, qanda və sidikdə natrium azalır.
Diaqnostika
Diaqnoz sirroz və assiti olan xəstədə kreatinin artdıqda, böyrək zədələnməsinin digər səbəbləri — şok, nefrotoksik dərmanlar, sidikdə zülal və ya qan, USM-də dəyişikliklərlə gedən böyrək xəstəlikləri — istisna edildikdən sonra qoyulur. Diuretiklərin dayandırılması və albumin yeridilməsi ilə sınaq aparılır: böyrək funksiyası bərpa olunmazsa, HRS diaqnozu ehtimal olunur. İnfeksiya mütləq istisna edilir — diaqnostik parasentez aparılır.
Müalicə
Müalicə yalnız stasionarda, çox vaxt reanimasiya şöbəsində aparılır. Diuretiklər və nefrotoksik dərmanlar dayandırılır, infeksiya müalicə olunur, qarın boşluğunun genişlənmiş damarlarını daraldan vazokonstriktorlarla (terlipressin, norepinefrin) birlikdə albumin yeridilir. Ayrı-ayrı hallarda «körpü» kimi transyuqulyar portosistem şuntlama və ya hemodializ tətbiq olunur. Yeganə radikal üsul qaraciyər transplantasiyasıdır.
Profilaktika
İnfeksiyaların vaxtında müalicəsi, böyük parasentez və spontan peritonit zamanı albumin yeridilməsi, diuretiklərlə ehtiyatlı davranmaq, sirrozlu xəstələrdə QSİƏP-dən imtina.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Sirrozlu xəstə sidiyin kəskin azalması, huşun dumanlanması, qarında ağrı ilə qızdırma, qanlı qusma və ya qara nəcis zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırmalıdır.
Əlaqəli terminlər
- Qaraciyər sirrozu
- Assit
- Portal hipertenziya
- Qaraciyər çatışmazlığı
- Kreatinin
- Böyrək çatışmazlığı
- Qaraciyər transplantasiyası
- Parasentez
