Hepatosellülyar karsinoma

Hepatosellülyar karsinoma (HSK) qaraciyərin əsas hüceyrələrindən — hepatositlərdən inkişaf edən bədxassəli şişdir. Bu, birincili qaraciyər xərçənginin ən çox rast gəlinən formasıdır. Əksər hallarda şiş sağlam orqanda deyil, qaraciyərin uzunmüddətli xroniki zədələnməsi fonunda yaranır, buna görə risk qrupundan olan insanlarda onu erkən, müalicə oluna bilən mərhələdə aşkar etmək mümkündür.

Səbəblər və risk amilləri

• istənilən mənşəli qaraciyər sirrozu;
• xroniki hepatit B — hətta sirroz olmadan;
• xroniki hepatit C;
• spirtli içkilərdən sui-istifadə;
• piylənmə və 2-ci tip şəkərli diabetlə əlaqəli steatotik (piyli) qaraciyər xəstəliyi;
• düzgün saxlanılmayan məhsullardakı aflatoksinlər, hemoxromatoz, siqaret.

Simptomlar

Erkən mərhələlərdə şikayət adətən olmur. Sonralar sağ qabırğaaltında ağırlıq və ya ağrı, iştahanın azalması, arıqlama, zəiflik, assit səbəbindən qarnın böyüməsi, sarılıq yaranır. Sirrozu olan pasiyentdə vəziyyətin kəskin pisləşməsi — assitin artması, şüurun dumanlanması, qanaxma da şişin inkişafının əlaməti ola bilər.

Diaqnostika

Sirrozu və xroniki hepatit B-si olan insanlara hər 6 aydan bir, çox vaxt alfa-fetoprotein analizi ilə birlikdə, qaraciyərin USM-i tövsiyə olunur. Düyün aşkarlandıqda kontrastlı çoxfazalı KT və ya MRT aparılır: sirrozlu pasiyentlərdə xarakterik mənzərə (arterial fazada kontrastın toplanması və sürətlə «yuyulması») biopsiyasız diaqnoz qoymağa imkan verir. Şübhəli hallarda biopsiya edilir. Mərhələ və taktika düyünlərin ölçüsü və sayı, qaraciyərin funksiyası və ümumi vəziyyət nəzərə alınmaqla (məsələn, Barselona BCLC sistemi üzrə) müəyyən edilir.

Müalicə

Erkən mərhələlərdə sağalma mümkündür: qaraciyərin bir hissəsinin rezeksiyası, qaraciyər transplantasiyası, radiotezlikli və ya mikrodalğalı ablyasiya. Aralıq mərhələdə transarterial kimyaembolizasiya tətbiq edilir. Yayılmış prosesdə sistem terapiya — immunoterapiyanın antiangiogen preparatlarla kombinasiyası və ya tirozinkinaza inhibitorları təyin edilir. Eyni zamanda qaraciyərin əsas xəstəliyi, məsələn, antiviral preparatlarla müalicə olunur.

Profilaktika

Hepatit B-yə qarşı peyvənd, hepatit C-nin müalicəsi, spirtli içkilərdən imtina, bədən çəkisinə və diabetə nəzarət, sirrozda müntəzəm müşahidə.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qanlı və ya «qəhvə çöküntüsü» rəngli qusma, qara nəcis, solğunluq və zəifliklə müşayiət olunan qəfil şiddətli qarın ağrısı (şişin partlaması ehtimalı), qaraciyər xəstəsində şüurun dumanlanması və yuxululuq olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın. Sarılığın və ya qarın həcminin sürətlə artması hepatoloqa təcili müraciət üçün əsasdır.