Hamiləlik zamanı ilk dəfə aşkarlanan və aşkar diabet meyarlarına çatmayan karbohidrat mübadiləsi pozuntusu. Adətən doğuşdan sonra keçir, lakin gələcəkdə 2-ci tip diabet riskini artırır.
Sinonimlər: HŞD, Hamiləlik diabeti
Hestasion şəkərli diabet (HŞD) hamiləliyin ikinci yarısında ciftin hormonları toxumaların insulinə həssaslığını azaltdıqda, qadının mədəaltı vəzisi isə bunu insulin hasilatını artırmaqla kompensasiya edə bilmədikdə yaranır. Ananın yüksək qlükozası ciftdən keçir və döl daha çox öz insulinini hasil etməyə başlayır ki, bu da onun həddindən artıq böyüməsini stimullaşdırır.
Səbəblər və risk amilləri
- hamiləlikdən əvvəl artıq bədən çəkisi və ya piylənmə, çəkinin çox artması;
- əvvəlki hamiləlikdə HŞD, 4 kq və daha çox çəkidə uşaq doğulması;
- yaxın qohumlarda 2-ci tip şəkərli diabet;
- polikistoz yumurtalıq sindromu, prediabet, 35 yaşdan yuxarı olmaq.
Simptomlar
Əksər hallarda HŞD simptomsuz keçir, buna görə yalnız analizlərlə aşkarlanır. Bəzən susuzluq, tez-tez sidiyə getmə, sidik yollarının və uşaqlıq yolunun tez-tez infeksiyaları qeyd olunur. USM-də iri döl və ya çoxsululuq diqqəti cəlb edə bilər.
Diaqnostika
Hamiləliklə bağlı ilk müraciətdə hamıda acqarına venoz plazma qlükozası təyin edilir: 5,1-dən 7,0 mmol/l-ə qədər göstərici HŞD diaqnozu qoymağa imkan verir. Erkən müddətlərdə pozuntu aşkarlanmayıbsa, 24–28-ci həftədə 75 q qlükoza ilə oral qlükozatolerantlıq testi aparılır. HŞD göstəricilərdən ən azı biri olduqda diaqnoz qoyulur: acqarına ≥5,1 mmol/l, 1 saatdan sonra ≥10,0 mmol/l, 2 saatdan sonra ≥8,5 mmol/l. Daha yüksək rəqəmlər ilk dəfə aşkarlanmış aşkar diabeti göstərir.
Müalicə
Əsas yanaşma asan mənimsənilən karbohidratları məhdudlaşdıran fərdi qidalanma, əks-göstəriş olmadıqda müntəzəm mülayim fiziki fəallıq və gün ərzində bir neçə dəfə qlükometrlə özünənəzarətdir. Hədəf göstəricilərə çatılmadıqda həkim insulin təyin edir – o, döl üçün təhlükəsizdir. Hamiləliyi mama-ginekoloq və endokrinoloq birgə aparır; doğuşun müddəti və üsulu fərdi müəyyən edilir.
Profilaktika
Hamiləlikdən əvvəl çəkinin normallaşdırılması və fəal həyat tərzi riski azaltmağa kömək edir. Doğuşdan 4–12 həftə sonra təkrar qlükozatolerantlıq testi aparılır, sonra isə qlükoza müntəzəm yoxlanılır, çünki HŞD keçirmiş qadınlarda 2-ci tip diabet riski yüksəkdir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Şiddətli baş ağrısı, gözlər önündə «milçəklərin» uçuşması, sürətlə artan ödemlər, yüksək təzyiq, qarnın yuxarı hissəsində ağrı preeklampsiyanı göstərə bilər – təcili tibbi yardım (103) çağırın. Dölün hərəkətlərinin azalması, dayanmayan qusma, şirin qəbulundan sonra keçməyən hipoqlikemiya əlamətləri zamanı da təcili yardım lazımdır.
Üst termin: Şəkərli diabet
Əlaqəli terminlər
- Şəkərli diabet
- Oral qlükozatolerantlıq testi
- Acqarına qlükoza
- Hamiləlik
- Preeklampsiya
- Hipoqlikemiya
- 2-ci tip şəkərli diabet
- İnsulinoterapiya
