Hipofizin ön payının ölçüsü 10 mm-dən kiçik xoşxassəli şişi; hormonları artıq istehsal edə və ya simptomsuz keçə bilər.
Hipofizin mikroadenoması hipofizin vəz toxumasının kiçik (1 sm-ə qədər) xoşxassəli şişidir. O, digər orqanlara yayılmır və kiçik ölçüsünə görə görmə sinirlərini nadir hallarda sıxır. Klinik əhəmiyyəti əsasən onun hormon hasil edib-etməməsindən asılıdır. Belə törəmələr çox vaxt başqa səbəbdən aparılan beyin MRT-si zamanı təsadüfən aşkar edilir.
Səbəblər və risk amilləri
Əksər hallarda səbəb məlum deyil: şiş hipofizin ayrıca hüceyrəsindəki mutasiyalar nəticəsində yaranır. Nadir hallarda irsi formalar, məsələn 1-ci tip çoxsaylı endokrin neoplaziya sindromu rast gəlinir.
Simptomlar
Əlamətlər hormonal fəallıqdan asılıdır:
- prolaktinoma — menstrual tsiklin pozulması, döş vəzilərindən süd ifrazı, sonsuzluq, kişilərdə cinsi istəyin azalması;
- kortikotropinoma (Kuşinq xəstəliyi) — üzün yumrulaşması, qarında piy yığılması, tünd-qırmızı çatlar, təzyiqin və şəkərin artması;
- somatotropinoma — əl və ayaq pəncələrinin, üz cizgilərinin böyüməsi (akromeqaliya);
- hormonal cəhətdən qeyri-aktiv mikroadenoma adətən heç bir əlamət vermir.
Diaqnostika
Əsas vizuallaşdırma üsulu kontrastlı hipofiz MRT-sidir. Paralel olaraq prolaktin, İBF-1, kortizol (gecə tüpürcəkdə, sutkalıq sidikdə və ya deksametazon sınağı), TSH, sərbəst T4, cinsi hormonlar yoxlanılır. Stress və bəzi dərmanlar prolaktini bir qədər yalançı artıra bildiyi üçün nəticəni endokrinoloq qiymətləndirir.
Müalicə
Prolaktinoma adətən dərmanla — dofamin aqonistləri (məsələn, kabergolin) ilə müalicə olunur. AKTH və ya böyümə hormonu hasil edən şişlər daha çox burun yolu ilə (transsfenoidal) əməliyyatla çıxarılır. Qeyri-aktiv mikroadenomalar adətən yalnız təkrar MRT və analizlərlə müşahidə edilir; onların əksəriyyəti böyümür.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Nadir, lakin təhlükəli ağırlaşma şişə qansızmadır (hipofiz apopleksiyası). Qəfil çox güclü baş ağrısı, görmənin kəskin pisləşməsi və ya ikiləşməsi, qusma, huşun qarışması dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırmaq üçün səbəbdir. Görmə sahəsinin tədricən daralması və ya yeni hormonal əlamətlər endokrinoloqa planlı müraciət tələb edir.
Üst termin: Hipofiz adenoması
Əlaqəli terminlər
- Hipofiz adenoması
- Prolaktinoma
- Hiperprolaktinemiya
- Kuşinq sindromu
- Akromeqaliya
- Hipofiz
- Maqnit-rezonans tomoqrafiya
- Prolaktin
