Ürəyin işemik xəstəliyi — keçirilmiş infarktlar və ya uzunmüddətli miokard işemiyası nəticəsində ürəyin nasos funksiyasının zəifləməsi və atım fraksiyasının azalması.
İşemik kardiomiopatiya koronar arteriyaların zədələnməsi səbəbindən ürək əzələsinin normal yığılma qabiliyyətini itirdiyi vəziyyətdir. İnfarktlardan sonra miokardın bəzi sahələri məhv olur və çapıqla əvəzlənir, digərləri isə xroniki qan çatışmazlığından əziyyət çəkir. Sol mədəcik genişlənir, atım fraksiyası azalır və ürək çatışmazlığı inkişaf edir. Bu, atım fraksiyası azalmış ürək çatışmazlığının ən çox rast gəlinən səbəblərindən biridir.
Səbəblər və risk amilləri
Əsasında ürəyin işemik xəstəliyi durur: bir və ya bir neçə keçirilmiş miokard infarktı, koronar arteriyaların ağır aterosklerozu. Proqressiyaya nəzarətsiz arterial hipertenziya, şəkərli diabet, siqaret çəkmə, spirtli içkilərdən sui-istifadə və müalicəyə əməl edilməməsi şərait yaradır.
Simptomlar
- əvvəlcə yüklənmə zamanı, sonra sakitlikdə təngnəfəslik, uzananda boğulma hissi;
- ayaqlarda ödem, maye ləngiməsi səbəbindən çəki artımı;
- zəiflik, fiziki yükə dözümün azalması;
- ürəkdöyünmə, fasilələr, stenokardiya tutmaları.
Diaqnostika
Exokardioqrafiya boşluqların ölçülərini, yığılması pozulmuş sahələri və atım fraksiyasını göstərir. EKQ, Holter monitorinqi, NT-proBNP analizi aparılır. Koronar angioqrafiya arteriyaların vəziyyətini dəqiqləşdirir, ürəyin MRT-si və ya stress-müayinələr isə miokardın hansı hissəsinin hələ canlı olduğunu və revaskulyarizasiyadan sonra bərpa oluna biləcəyini anlamağa kömək edir.
Müalicə
Ürək çatışmazlığının müasir müalicəsi (AÇF inhibitorları və ya sakubitril/valsartan, beta-blokatorlar, mineralokortikoid reseptor antaqonistləri, SGLT2 inhibitorları, göstəriş olduqda diuretiklər) ÜİX-in müalicəsi — statinlər və antiaqreqantlarla birlikdə aparılır. Uyğun anatomiya olduqda revaskulyarizasiya (şuntlama, stentləmə) mümkündür. Qəfil ölümün qarşısını almaq üçün bəzi xəstələrə kardioverter-defibrilyator, keçiricilik pozğunluğunda isə resinxronizasiya cihazı implantasiya olunur. Bütün təyinatları kardioloq edir.
Profilaktika
İnfarktın vaxtında müalicəsi, ÜİX risk amillərinə nəzarət, müntəzəm müşahidə və təyin olunmuş dərmanların qəbulu.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Artan boğulma, uzana bilməmək, köpüklü bəlğəm, 5 dəqiqədən uzun döş ağrısı, huşunu itirmə zamanı təcili tibbi yardım (103) çağırın. Bir neçə gün ərzində çəki 2 kq və daha çox artıbsa və ya ödemlər güclənibsə, planlı qaydada həkimə müraciət edin.
Üst termin: Kardiomiopatiya
Əlaqəli terminlər
- Ürəyin işemik xəstəliyi
- Kardiomiopatiya
- Atım fraksiyası azalmış ürək çatışmazlığı
- Miokard infarktı
- Atım fraksiyası
- Exokardioqrafiya
- Aortokoronar şuntlama
- İmplantasiya olunan kardioverter-defibrilyator

