Kolostomiya — yoğun bağırsağın bir hissəsinin qarnın ön divarına çıxarılaraq nəcisin xaric olması üçün dəlik (kolostoma) yaradılması əməliyyatıdır.
Sinonimlər: Kolostoma
Kolostomiya süni anus yaradır: çənbər bağırsağın ucu və ya ilgəyi qarın dərisindəki kəsikdən çıxarılıb tikilir. Nəcis və qazlar stoma vasitəsilə dəriyə yapışdırılan xüsusi nəcis qəbuledicisinə xaric olur. Kolostoma müvəqqəti — bağırsaq tikişi sağaldıqdan və ya iltihab səngidikdən bir neçə ay sonra bağlanır — və təbii yolu bərpa etmək mümkün olmadıqda daimi ola bilər. Oxşar əməliyyat nazik bağırsağın çıxarıldığı ileostomiyadır.
Göstərişlər
- düz və çənbər bağırsaq xərçəngi, xüsusən düz bağırsaq anal sfinkterlə birlikdə götürüldükdə;
- ağır vəziyyətdə olan pasiyentlərdə şişin törətdiyi bağırsaq keçməməzliyi;
- peritonitlə müşayiət olunan bağırsaq perforasiyası — məsələn, ağırlaşmış divertikulitdə;
- rezeksiyadan sonra aşağı bağırsaq anastomozunun qorunması;
- düz bağırsağın və aralığın ağır travmaları;
- mürəkkəb fistullar, bağırsağın iltihabi xəstəlikləri, uşaqlarda bəzi anadangəlmə qüsurlar.
Hazırlıq
Planlı əməliyyatda stoma üzrə tibb bacısı və ya cərrah dəri üzərində gələcək stomanın yerini əvvəlcədən qeyd edir — elə ki, pasiyent ayaq üstə və oturaraq ona rahat qulluq edə bilsin və nəcis qəbuledicisi qırışlara və kəmər xəttinə düşməsin. Bağırsaq təmizlənir, standart əməliyyatönü müayinə aparılır.
Necə aparılır
Əməliyyat ümumi anesteziya altında açıq və ya laparoskopik, çox vaxt bağırsaqda daha geniş müdaxilənin bir hissəsi kimi aparılır. Bağırsaq ayrıca kəsikdən çıxarılır, açılır və stoma səthdən bir qədər qabarıq olacaq şəkildə dəriyə tikilir.
Mümkün ağırlaşmalar
- stoma ətrafında dərinin qıcıqlanması — çox vaxt düzgün seçilməmiş nəcis qəbuledicisi səbəbindən;
- parastomal yırtıq, stomanın düşməsi (prolaps) və ya daralması;
- erkən dövrdə çıxarılmış bağırsağın qan təchizatının pozulması;
- psixoloji çətinliklər.
Stoması olan insanların əksəriyyəti işə qayıdır, səyahət edir, qarın əzələlərinə ağır yük düşmədən idmanla məşğul olur. Nəcis qəbuledicisini dəyişməyi və dəriyə qulluq etməyi öyrənmək vacibdir. Stoma tündləşərsə və ya qaralarsa, kəskin böyüyüb yerinə qayıtmazsa, köp və qusma fonunda ifrazat dayanarsa, stomadan bol qan gələrsə, təcili həkimə müraciət edin.
Əlaqəli terminlər
- Kolorektal xərçəng
- Düz bağırsaq xərçəngi
- Bağırsaq keçməməzliyi
- Divertikulit
- Xoralı kolit
- Kron xəstəliyi
- Reabilitasiya
- Laparotomiya
