Nazik iynə ilə bel nahiyəsində, onurğa beyninin altından analiz üçün onurğa beyni mayesinin götürülməsi və ya dərman yeridilməsi proseduru.
Sinonimlər: Onurğa beyni punksiyası
Lümbal punksiya likvoru (onurğa beyni mayesini) almaq üçün bel nahiyəsində onurğa beyni qişalarının deşilməsidir. İynə fəqərələr arasından onurğa beyninin bitdiyi səviyyədən aşağıda yeridilir, buna görə düzgün icrada onu zədələmək praktiki olaraq mümkün deyil. Likvorun müayinəsi başqa yolla əldə edilə bilməyən məlumat verir.
Göstərişlər
- meningit və ya ensefalitdən şübhə — infeksiyanı təsdiqləmək və törədicini müəyyən etmək üçün;
- kompüter tomoqrafiya qan aşkar etmədikdə subaraxnoidal qansızmadan şübhə;
- dağınıq sklerozun, Giyen-Barre sindromunun və sinir sisteminin digər iltihabi xəstəliklərinin diaqnostikası;
- likvor təzyiqinin ölçülməsi, o cümlədən kəllədaxili hipertenziyada;
- dərmanların, kontrast maddələrin yeridilməsi, spinal anesteziya.
Əks-göstərişlər
Beyində strukturların yerdəyişməsi ilə həcmli törəmə əlamətləri, qanın laxtalanmasının ağır pozulması və ya korreksiya olunmadan antikoaqulyant qəbulu, deşik yerində dərinin irinli iltihabı olduqda punksiya təxirə salınır və ya aparılmır.
Hazırlıq
Həkim xəstənin qəbul etdiyi dərmanları, xüsusən qanı durulaşdıranları, anestetiklərə allergiyanın olub-olmadığını dəqiqləşdirir. Laxtalanma analizləri təyin olunur. Kəllədaxili təzyiqin artması riski olduqda əvvəlcə kompüter və ya maqnit-rezonans tomoqrafiya aparılır. Prosedurdan əvvəl sidik kisəsini boşaltmaq məsləhətdir.
Necə aparılır
Xəstə dizlərini sinəsinə çəkərək böyrü üstə uzanır və ya irəli əyilərək oturur. Dəri antiseptiklə işlənir və keyləşdirilir. Nazik iynə tikanvari çıxıntılar arasından, adətən L3–L4 və ya L4–L5 səviyyəsində yeridilir və sınaq borularına bir neçə millilitr likvor yığılır. Prosedur adətən 15–30 dəqiqə çəkir. Deşmə zamanı təzyiq hissi və ayağa qısamüddətli «sancı» ola bilər.
Mümkün ağırlaşmalar
- postpunksion baş ağrısı — ayaq üstə güclənir, uzananda keçir, adətən bir neçə günə yox olur; davamlı ağrıda həkim xəstənin öz qanı ilə «yamaq» edə bilər;
- deşik yerində ağrı;
- nadir hallarda qanaxma, infeksiya, tanınmamış həcmli törəmədə beynin sıxışması.
Punksiyadan sonra yüksək hərarət, qusma ilə artan baş ağrısı, şüur qarışıqlığı, ayaqlarda keyimə və ya zəiflik, sidik ifrazının pozulması yaranarsa, dərhal həkimə xəbər verin və ya təcili tibbi yardım (103) çağırın.
Əlaqəli terminlər
- Meningit
- Ensefalit
- Subaraxnoidal qansızma
- Dağınıq skleroz
- Giyen-Barre sindromu
- Kompüter tomoqrafiya
- Bakterial meningit
