Bakterial meningit — bakteriyaların törətdiyi baş və onurğa beyni qişalarının kəskin irinli iltihabıdır; təcili müalicə tələb edən həyati təhlükəli vəziyyətdir.
Bakterial meningit sürətlə — saatlar, daha nadir hallarda 1–2 gün ərzində — inkişaf edir və vaxtında antibakterial müalicə olunmadıqda tez-tez ölümlə və ya ağır nəticələrlə başa çatır. Buna görə şübhə yarandıqda müayinənin bütün nəticələrini gözləmədən müalicəyə dərhal başlanılır.
Səbəblər və risk amilləri
- Uşaq və böyüklərdə əsas törədicilər — meninqokokk, pnevmokokk, daha nadir hallarda b tipli hemofil çöp; yenidoğulmuşlarda — B qrup streptokokk və bağırsaq çöpü; yaşlılarda, hamilələrdə və immuniteti zəif olanlarda — listeriya.
- Riski peyvəndin olmaması, erkən uşaq və yaşlı yaş, otit və sinusit, likvor axması ilə müşayiət olunan kəllə travmaları, dalağın çıxarılması, HİV infeksiyası, alkoqolizm, sıx kollektivlərdə (kazarmalar, yataqxanalar) yaşamaq artırır.
Simptomlar
- yüksək hərarət, güclü baş ağrısı, qusma;
- ənsə əzələlərinin rigidliyi — çənəni sinəyə yaxınlaşdırmaq mümkün olmur;
- fotofobiya, yuxululuq, şüur qarışıqlığı, qıcolmalar;
- meninqokokk infeksiyasında — stəkanla basdıqda solmayan xırda qansızma şəkilli səpgi;
- körpələrdə — ləngimə və ya narahat ağlama, yeməkdən imtina, əmgəyin qabarması.
Diaqnostika
Əsas müayinə likvorun analizi ilə lümbal punksiyadır (hüceyrələr, zülal, qlükoza, boyama və əkmə, PZR). Paralel olaraq qan əkmələri, ümumi qan analizi, C-reaktiv zülal, prokalsitonin götürülür. Şüur zəiflədikdə, ocaq simptomları, qıcolmalar və ya immun çatışmazlığı olduqda punksiyadan əvvəl başın KT müayinəsi aparılır.
Müalicə
Müalicə yalnız stasionarda, çox vaxt reanimasiyada aparılır: qan əkməsi götürüldükdən dərhal sonra venadaxili geniş spektrli antibiotiklər yeridilir. Bəzi formalarda eyni zamanda qlükokortikoid (deksametazon) təyin edilir — o, eşitmə itkisi və nevroloji ağırlaşmalar riskini azaldır. Mümkün nəticələr — ağıreşitmə, epilepsiya, intellekt pozğunluqlarıdır, ona görə də evə yazıldıqdan sonra eşitmənin yoxlanılması və nevroloq nəzarəti lazımdır.
Profilaktika
Ən effektiv üsul pnevmokokk, b tipli hemofil infeksiya və meninqokokka qarşı vaksinasiyadır. Meninqokokk infeksiyası olan xəstə ilə yaxın təmasda olanlara həkim profilaktik antibiotik kursu təyin edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Güclü baş ağrısı, ənsə rigidliyi, şüur qarışıqlığı, qıcolmalar və ya solmayan səpgi ilə müşayiət olunan qızdırma dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırmaq üçün əsasdır. «Keçəcək» ümidi ilə qızdırmasalıcı içib gözləməyin.
Üst termin: Meningit
Əlaqəli terminlər
- Meningit
- Meningokokk infeksiyası
- Virus meningiti
- Lümbal punksiya
- Sepsis
- Vaksinasiya
- Antibiotik
- Ağıreşitmə
