Giardia lamblia ibtidaisinin törətdiyi, nazik bağırsağı zədələyən və ishal, köp və sorulmanın pozulması ilə təzahür edə bilən bağırsaq infeksiyasıdır.
Sinonimlər: Giardiaz
Lyambliyoz (giardiaz) nazik bağırsağın parazitar infeksiyasıdır, törədicisi birhüceyrəli parazit Giardia lamblia (Giardia intestinalis) sayılır. Lyambliyalar bağırsaq divarına yapışaraq həzmi və sorulmanı pozur. İnfeksiya bütün dünyada, xüsusən suyun təmizliyi ilə bağlı problemlər olan yerlərdə yayılıb. Bununla belə, bir çox hallarda simptomsuz keçir.
Səbəblər və risk amilləri
Yoluxma lyambliya sistlərinin ağıza düşməsi ilə baş verir: qaynadılmamış su (o cümlədən açıq su hövzələri və quyulardan), yuyulmamış tərəvəz və meyvələr, çirkli əllər vasitəsilə, uşaq kollektivlərində xəstə ilə təmas zamanı. Sistlər xarici mühitdə və adi xlorlaşdırmaya qarşı davamlıdır. Daha çox uşaqlar, səyahət edənlər və sıx yaşayış şəraitində olan müəssisələrdəki insanlar xəstələnir.
Simptomlar
- sulu, pis iyli, yağlı ishal;
- qarında köp, quruldama, gəyirmə, spazmlar;
- ürəkbulanma, iştahanın azalması, yorğunluq;
- uzunsürən gedişdə arıqlama, uşaqlarda çəki artımının ləngiməsi, ikincili laktaza çatışmazlığı.
Simptomlar adətən yoluxmadan 1–2 həftə sonra başlayır və həftələrlə davam edə bilər.
Diaqnostika
Etibarlı üsullar nəcisdə lyambliya antigeninin təyini (immunoxromatoqrafik və ya İFA testi) və PZR-dir; nəcisin sistlərə mikroskopiyası üçün müxtəlif günlərdə götürülmüş bir neçə nümunə tələb olunur. Qanda lyambliyalara qarşı anticisimlərin təyini hazırkı infeksiyanı keçirilmiş infeksiyadan ayırmağa imkan vermir, buna görə diaqnoz və müalicə üçün istifadə edilmir. Bağırsaq simptomları olmadan dəri səpgisi, allergiya və ya «pis iştaha» özlüyündə lyambliyoz əlaməti deyil.
Müalicə
Parazit əleyhinə preparatlar, məsələn, nitroimidazollar qrupundan (metronidazol, tinidazol) tətbiq edilir; preparatı və kursu həkim müəyyən edir. Mayenin bərpası vacibdir. Simptomsuz daşıyıcılar yalnız ayrıca göstərişlər olduqda müalicə olunur. Terapiyadan sonra şikayətlər qalırsa, müayinə təkrarlanır.
Profilaktika
- xüsusən səfərlərdə qaynadılmış və ya butulka suyu için;
- tualetdən sonra və yeməkdən əvvəl əllərinizi yuyun;
- tərəvəz və meyvələri diqqətlə yuyun;
- su hövzələrinin və hovuzların suyunu udmayın.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Susuzlaşma əlamətləri (ağızda quruluq, az-az sidiyə getmə, süstlük), nəcisdə qan, yüksək qızdırma, qarında şiddətli ağrı və uşağın sürətlə arıqlaması zamanı təcili həkimə müraciət edin.
