Virus, bakteriya və ya ibtidailərin törətdiyi, ishal, qusma və qarın ağrısı ilə təzahür edən mədə-bağırsaq traktının kəskin infeksion xəstəlikləri qrupudur.
Sinonimlər: Kəskin bağırsaq infeksiyası, KBİ
Bağırsaq infeksiyası törədicinin mədə və bağırsaqları zədələdiyi kəskin xəstəliklərin ümumi adıdır. Bu, xüsusən uşaqlarda və isti mövsümdə həkimə müraciətin ən çox rast gəlinən səbəblərindən biridir. Epizodların əksəriyyəti bir neçə gün ərzində keçir, lakin əsas təhlükə körpələrdə və yaşlılarda sürətlə inkişaf edən susuzlaşmadır.
Səbəblər və risk amilləri
- viruslar — norovirus, rotavirus, adenovirus, enteroviruslar (ən çox rast gəlinən səbəb);
- bakteriyalar — salmonellalar, şigellalar, kampilobakter, patogen bağırsaq çöpləri;
- ibtidailər — lyambliyalar, amöblər.
Yoluxma fekal-oral yolla baş verir: yuyulmamış əllər, qaynadılmamış su, lazımi qədər bişirilməmiş ət, yumurta, süd məhsulları, yuyulmamış tərəvəz və meyvələr, həmçinin xəstə ilə təmas vasitəsilə.
Simptomlar
Əlamətlər adətən yoluxmadan bir neçə saat və ya bir neçə gün sonra başlayır: ürəkbulanma və qusma, duru nəcis, sancışəkilli qarın ağrısı, qızdırma, zəiflik. Nəcisdə qan və selik qarışığı, yüksək qızdırma və güclü ağrılar daha çox bakterial mənşəyə işarə edir.
Diaqnostika
Yüngül gedişdə adətən müayinə tələb olunmur. Ağır vəziyyətdə, nəcisdə qan olduqda, uzunsürən gedişdə və kütləvi yoluxma hallarında nəcisin PZR analizi, bakterioloji əkmə, elektrolitlər və böyrək funksiyası üçün qan analizləri aparılır.
Müalicə
Müalicənin əsasını maye itkisinin bərpası təşkil edir. Tez-tez və kiçik porsiyalarla içilən oral rehidratasiya məhlulları tövsiyə olunur; güclü ishalda adi su, şirələr və qazlı içkilər onları əvəz etmir. Qidalanma davam etdirilir, ana südü ilə qidalanan körpələr döşdən kəsilmir. Antibiotiklər yalnız müəyyən bakterial infeksiyalarda lazımdır, ishal əleyhinə vasitələr isə həkim təyinatı olmadan uşaqlara verilmir. Ağır susuzlaşmada maye stasionarda venadaxili yeridilir.
Profilaktika
Əlləri sabunla yumaq, təhlükəsiz içməli su, qidanın düzgün saxlanılması və hazırlanması əsas tədbirlərdir. Körpələr üçün rotavirusa qarşı peyvənd mövcuddur.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Aşağıdakı hallarda təcili tibbi yardım (103) çağırın:
- uşaqda 6 saatdan, yetkində 12 saatdan çox sidik yoxdur, ağız quruyub, göz yaşsız ağlama, əmgəyin çökməsi;
- qusma səbəbindən maye saxlanılmır;
- kəskin süstlük, yuxululuq, şüurun dolaşması;
- nəcisdə qan və ya qanlı qusma;
- qarında güclü, davamlı ağrı.
Üst termin: İnfeksiya
Əlaqəli terminlər
- Qastroenterit
- Norovirus infeksiyası
- Rotavirus infeksiyası
- Susuzlaşma
- Diareya
- Qusma
- Qida zəhərlənməsi
- Bakterial qastroenterit
