Kəskin iyli qara, yapışqan, qətranabənzər nəcis — həzm traktının yuxarı şöbələrindən qanaxmanın əlaməti.
Sinonimlər: Qara nəcis
Melena parıltılı, qətrana bənzəyən qara rəngli maye və ya yarımmaye nəcisdir. Qan xlorid turşusu və fermentlərin təsiri ilə hemoqlobinin tünd birləşmələrə çevrilməsi nəticəsində bu görünüşü alır. Adətən bu, qida borusu, mədə və ya on iki barmaq bağırsaqdan, daha nadir hallarda nazik bağırsaq və ya yoğun bağırsağın sağ şöbələrindən qanaxma deməkdir. Melena təcili yardım tələb edən əlamətdir.
Mümkün səbəblər
- Mədə və ya on iki barmaq bağırsağın xorası — ən çox rast gəlinən səbəb; QSİƏP, aspirin, antikoaqulyant qəbulu və H. pylori zamanı risk artır.
- Eroziv qastrit və ezofagit.
- Qaraciyər sirrozu və portal hipertenziya zamanı qida borusu venalarının varikoz genişlənməsi.
- Mallori–Veys sindromu (güclü qusmadan sonra selikli qişanın cırılması).
- Qida borusu və mədə şişləri, angiodisplaziyalar.
«Yalançı melena»nı ayırd edin: dəmir, bismut preparatları, aktivləşdirilmiş kömür, qaragilə nəcisi tünd rəngə boyayır, lakin o, formalı qalır və yapışqan olmur.
Nə müşayiət edir
Halsızlıq, başgicəllənmə, solğunluq, soyuq tər, ürək döyüntüsü, ayağa qalxanda huşun itməsi — qan itkisinin əlamətləridir. Qanlı və ya «qəhvə çöküntüsü» şəklində qusma, epiqastral ağrı, sirrozu olanlarda isə şüurun dumanlanması ola bilər.
Diaqnostika
Müayinə stasionarda aparılır. Nəbz və təzyiq qiymətləndirilir, ümumi qan analizi (hemoqlobin dinamikada təkrar), koaquloqramma, qan qrupu təyin olunur. Əsas üsul təcili qastroskopiyadır, adətən ilk 24 saat ərzində: o, mənbəyi tapır və qanaxmanı dərhal dayandırmağa imkan verir (klipləmə, koaqulyasiya, venaların liqaturası). Mənbə tapılmadıqda kolonoskopiya, kapsul endoskopiyası və ya KT-angioqrafiya edilir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qara qətranabənzər nəcis yarandıqda vəziyyətin pisləşməsini gözləmədən dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. Xüsusilə təhlükəlidir, əgər:
- qanlı və ya «qəhvə çöküntüsü» şəklində qusma var;
- baş gicəllənir, huş itib, nəbz tezdir;
- insan yaşlıdır, sirrozdan əziyyət çəkir və ya qanı durulaşdıran dərmanlar qəbul edir.
Briqada gələnədək uzanın, yeməyin və içməyin, ağrıkəsici qəbul etməyin. Daimi qəbul etdiyiniz dərmanların siyahısını götürün.
Əlaqəli terminlər
- Mədə-bağırsaq qanaxması
- Mədə xorası
- On iki barmaq bağırsağın xorası
- Qastroskopiya
- Portal hipertenziya
- Dəmir defisitli anemiya
- Nəcisdə qan
- Xora xəstəliyi
