Xora xəstəliyi — mədədə və ya on iki barmaq bağırsaqda residivə meylli xoraların əmələ gəldiyi xroniki xəstəlikdir.
Sinonimlər: Peptik xora
Xora xəstəliyi mədə və on iki barmaq bağırsağın peptik xoralarının ümumi adıdır. Xora selikli qatdan dərinə keçən divar qüsurudur və selikli qişanın qoruyucu mexanizmləri xlorid turşusu və pepsinin təsirinin öhdəsindən gələ bilmədikdə yaranır. Helicobacter pylori-nin rolu kəşf edildikdən sonra xora xəstəliyinə ömürlük xəstəlik kimi baxış dəyişdi: uğurlu eradikasiyadan sonra residivlər nadir hala çevrilir.
Səbəblər və risk amilləri
- Helicobacter pylori infeksiyası — əsas səbəb;
- QSİV və aspirin — əhəmiyyətinə görə ikinci səbəb, xüsusən yaşlılarda;
- siqaret, alkoqoldan sui-istifadə;
- antikoaqulyantların, antiaqreqantların, qlükokortikoidlərin eyni vaxtda qəbulu qanaxma riskini artırır;
- nadir səbəblər — qastrinoma, Kron xəstəliyi, bəzi infeksiyalar.
Simptomlar
Epiqastrium ağrısı: on iki barmaq bağırsağın xorasında «ac» və gecə ağrısı, mədə xorasında isə yeməkdən az sonra. Həmçinin ürək yanması, ürəkbulanma, gəyirmə, dolğunluq hissi olur. Ağrının olmaması xoranı istisna etmir: çoxlarında o, ilk dəfə ağırlaşma ilə təzahür edir.
Ağırlaşmalar
- qanaxma — ən çox rast gəlinən;
- perforasiya — divarın deşilməsi və peritonitin inkişafı;
- qonşu orqanlara (məsələn, mədəaltı vəziyə) penetrasiya;
- mədə çıxışının çapıqlı stenozu.
Diaqnostika
Etalon üsul qastroskopiyadır, mədə xorasında mütləq biopsiya ilə. Bütün xəstələrdə H. pylori testi aparılır. Perforasiyadan şübhə olduqda təcili olaraq qarın boşluğunun KT-si və ya rentgenoqrafiyası edilir.
Müalicə
Proton pompası inhibitorları xoranı sağaldır. Eradikasiya terapiyası səbəbi aradan qaldırır, ondan sonra sağalma mütləq təsdiqlənir. QSİV mümkünsə dayandırılır; onları davam etdirmək lazımdırsa, həkim qoruyucu terapiya təyin edir. Qanaxma endoskopik yolla dayandırılır, perforasiya cərrahi müalicə olunur. Preparatları və kursun müddətini həkim müəyyən edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qəfil şiddətli qarın ağrısı, taxta kimi bərk qarın, qanlı və ya «qəhvə çöküntüsü» kimi qusma, qara qatranabənzər nəcis, huşunu itirmə, soyuq tər olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın. Briqada gələnə qədər yeməyin, içməyin, ağrıkəsici qəbul etməyin və isti qabı qoymayın.
Əlaqəli terminlər
- Mədə xorası
- On iki barmaq bağırsağın xorası
- Helikobakter infeksiyası
- Xoranın perforasiyası
- Mədə-bağırsaq qanaxması
- Ureaza tənəffüs testi
- Qastroskopiya
- Melena
