On iki barmaq bağırsağın xorası — turşu və H. pylori təsirindən nazik bağırsağın başlanğıc hissəsinin selikli qişasında yaranan dərin qüsurdur.
Sinonimlər: Duodenal xora
On iki barmaq bağırsağın xorası xora xəstəliyinin ən çox rast gəlinən lokalizasiyasıdır. Qüsur adətən soğanaqda — mədənin pilorundan dərhal sonra gələn bağırsağın ilk hissəsində yerləşir və selikli qatdan daha dərinə keçir. Mədə xorasından fərqli olaraq duodenal xora demək olar ki, heç vaxt bədxassəli olmur, lakin qanaxma, perforasiya və mədə çıxışının çapıqlı daralması ilə təhlükəlidir.
Səbəblər və risk amilləri
- Helicobacter pylori — duodenal xorası olan xəstələrin əksəriyyətində aşkarlanır;
- qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr və aspirin;
- sağalmanı ləngidən və residiv riskini artıran siqaret;
- nadir səbəblər: Zollinger–Ellison sindromu (qastrinoma), Kron xəstəliyi.
Acılı yemək və əsəb gərginliyi özlüyündə xora yaratmır, baxmayaraq ki, narahatlığı artıra bilər.
Simptomlar
Epiqastriumda «ac» və gecə ağrıları tipikdir: yeməkdən 2–3 saat sonra və ya gecə yarısı yaranır, yemək və ya antasid qəbulundan sonra zəifləyir. Ürək yanması, ürəkbulanma, köp ola bilər. Kəskinləşmələrin mövsümiliyi — yaz və payızda — xarakterikdir. Yaşlılarda və QSİV qəbul edənlərdə xora çox vaxt ağrısız keçir və ilk dəfə qanaxma ilə özünü göstərir.
Diaqnostika
Qastroskopiya xoranı təsdiqləyir, ölçüsünü və qanaxma əlamətlərini qiymətləndirməyə imkan verir. H. pylori-yə müayinə mütləqdir: endoskopiya zamanı biopsiya testləri, tənəffüs testi və ya nəcisdə antigen. Mədə xorasından fərqli olaraq duodenal xoranın özündən adətən biopsiya götürülmür.
Müalicə
- sağalmaya mütləq nəzarətlə H. pylori eradikasiyası — residivlərin tezliyini kəskin azaldır;
- xoranın sağalması üçün proton pompası inhibitorları;
- mümkünsə QSİV-in dayandırılması; davam etdirmək lazımdırsa, həkim təyinatı ilə PPİ ilə qorunma;
- siqaretdən imtina.
Cərrahi müalicə bu gün əsasən ağırlaşmalarda tələb olunur. Preparatları və kursun müddətini həkim seçir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Qarın əzələlərinin gərginliyi ilə qəfil kəskin «xəncər kimi» ağrı perforasiya əlamətidir. Qanlı və ya «qəhvə çöküntüsü» kimi qusma, qara nəcis, huşunu itirmə qanaxma əlamətləridir. Hər iki halda dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın. Bir gün əvvəl yeyilmiş qida ilə təkrarlanan bol qusma mədə çıxışının daralmasını göstərir.
Üst termin: Xora xəstəliyi
Əlaqəli terminlər
- Xora xəstəliyi
- Mədə xorası
- Helikobakter infeksiyası
- Xoranın perforasiyası
- Mədə-bağırsaq qanaxması
- Melena
- Duodenit
- Ureaza tənəffüs testi
