Meqaloblastik anemiya sümük iliyi hüceyrələrində DNT sintezinin pozulması nəticəsində yaranan qanazlığıdır, adətən B12 vitamini və ya fol turşusu çatışmazlığından.
Meqaloblastik anemiya anemiyanın növüdür: sümük iliyində eritrosit sələfləri normal bölünə bilmir və iri yetişməmiş hüceyrələrə — meqaloblastlara çevrilir. Qanda böyümüş eritrositlər (makrositoz) yaranır, onların sayı azalır; çox vaxt leykositlər və trombositlər də azalır. Əsas formaları B12-defisitli və fol turşusu defisitli anemiyadır.
Səbəblər və risk amilləri
- B12 vitamininin sorulmasının pozulması: autoimmun atrofik qastrit (pernisioz anemiya), mədə və qalça bağırsağında əməliyyatlar, Kron xəstəliyi, seliakiya.
- Qidada çatışmazlıq: B12 əlavəsi olmadan sərt veqanlıq; folatlar üçün — tərəvəzsiz kasıb rasion, alkoqolizm.
- Folatlara artmış tələbat: hamiləlik, hemolitik anemiyalar.
- Dərmanlar: uzunmüddətli metformin və proton pompası inhibitorları (B12), metotreksat, bəzi qıcolmaəleyhinə preparatlar (folatlar).
- Azot oksidinin uzunmüddətli təsiri, nadir irsi qüsurlar.
Simptomlar
Anemiya yavaş inkişaf edir: zəiflik, yük zamanı təngnəfəslik, ürəkdöyünmə, dərinin limon-sarımtıl çalarlı solğunluğu. Hamar, qırmızı, ağrılı dil (qlossit) xarakterikdir. B12 çatışmazlığında nevroloji pozuntular mümkündür — ayaqlarda keyimə və gizildəmə, yerişin qeyri-sabitliyi, yaddaşın zəifləməsi, depressiya; bunlar ifadəli anemiya olmadan da yarana bilər.
Diaqnostika
Ümumi qan analizində hemoqlobinin azalması, eritrositin orta həcminin (MCV) artması, yaxmada hiperseqmentləşmiş neytrofillər, aşağı retikulositlər görünür. B12 vitamini və fol turşusu təyin edilir; sərhəd qiymətlərdə homosistein və metilmalon turşusu yoxlanılır. Səbəbi tapmaq üçün daxili faktora və parietal hüceyrələrə qarşı anticisimlər, qastroskopiya aparılır. Sümük iliyinin müayinəsi nadir hallarda — diaqnoz şübhəli olduqda mielodisplastik sindromu istisna etmək üçün lazımdır.
Müalicə
Çatışmazlıq bərpa edilir: həkimin seçdiyi sxem üzrə B12 vitamini inyeksiya və ya ağızdan, fol turşusu. B12 yoxlanılmadan fol turşusu təyin etmək olmaz: o, qan analizini yaxşılaşdıra bilər, lakin sinir sisteminin zədələnməsini dayandırmaz. Pernisioz anemiyada əvəzedici terapiya bir qayda olaraq ömürlükdür.
Profilaktika
Veqanlarda, mədə əməliyyatından sonra, uzun müddət metformin qəbulunda B12 nəzarəti; hamiləlik planlaşdırılarkən fol turşusu qəbulu.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Sakitlikdə təngnəfəslik, döş ağrısı, huşunu itirmə olduqda təcili tibbi yardım (103) lazımdır. Ayaqlarda artan keyimə və yerişin laxlaması yaxın günlərdə təcili məsləhət tələb edir.
Üst termin: Anemiya
Əlaqəli terminlər
- B12-defisitli anemiya
- Anemiya
- Vitamin B12
- Fol turşusu
- Atrofik qastrit
- Polineyropatiya
- Ümumi qan analizi
- Retikulositlər
