Sulu diareya yaradan xroniki yoğun bağırsaq iltihabı; kolonoskopiyada selikli qişa normal görünür, dəyişikliklər yalnız mikroskop altında aşkarlanır.
Mikroskopik kolit yoğun bağırsağın xroniki iltihabi xəstəliyidir, əsas əlaməti qansız, inadlı sulu diareyadır. Xüsusiyyəti ondadır ki, kolonoskopiyada selikli qişa adi görünür və diaqnoz yalnız biopsiya ilə qoyulur. İki forması var: kollagenoz kolit (epitelaltı kollagen qatının qalınlaşması) və limfositar kolit (epiteldə limfositlərin çoxluğu).
Səbəblər və risk amilləri
- 50–60 yaşdan yuxarı olmaq, qadın cinsi.
- Dərmanlar: QSİƏP, proton pompası inhibitorları, serotoninin geri tutulmasının selektiv inhibitorları, statinlər, bəzi antiaqreqantlar.
- Siqaret çəkmək.
- Autoimmun xəstəliklər: seliakiya, autoimmun tireoidit, revmatoid artrit, 1-ci tip şəkərli diabet.
Simptomlar
Tez-tez (bəzən sutkada 10 dəfəyə qədər), o cümlədən gecə sulu nəcis, təxirəsalınmaz çağırışlar, bəzən saxlaya bilməmə, qarında ağrı və köp, yorğunluq, bir qədər arıqlama. Gedişi çox vaxt dalğavaridir. Simptomların oxşarlığına görə xəstəlik tez-tez yanlış olaraq qıcıqlanmış bağırsaq sindromu kimi qəbul edilir.
Diaqnostika
Selikli qişa normal görünsə belə, yoğun bağırsağın müxtəlif şöbələrindən çoxsaylı biopsiya ilə kolonoskopiya vacibdir. Əlavə olaraq infeksiyalar (nəcis analizləri) və seliakiya istisna edilir, nəcisdə kalprotektin və qalxanabənzər vəzin funksiyası qiymətləndirilir. Həkim qəbul olunan dərmanların siyahısını mütləq təhlil edir.
Müalicə
- Xəstəliyi törədə biləcək dərmanların dayandırılması və ya dəyişdirilməsi, siqaretdən imtina.
- Remissiyaya nail olmaq üçün əsas dərman budesoniddir (əsasən bağırsaqda yerli təsir göstərən qlükokortikosteroid); kursun müddətini həkim müəyyən edir.
- Yüngül simptomlarda antidiareya vasitələri, öd turşusu sekvestrantları.
- Effekt olmadıqda immunosupressorlar və ya bioloji terapiya.
Xəstəlik kolorektal xərçəng riskini artırmır, lakin müalicə dayandırıldıqdan sonra residivlərə meyillidir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- Nəcisdə qanın yaranması — bu, xarakterik deyil və səbəbin başqa yerdə axtarılmasını tələb edir.
- Susuzlaşma əlamətləri: güclü susuzluq, sidik ifrazının azalması, başgicəllənmə, xüsusən yaşlılarda.
- Yüksək hərarət, qarında güclü ağrı, sürətli arıqlama.
