Pollinosis MKB-10: J30.1

Bitki tozcuğunun törətdiyi, çiçəkləmə dövründə rinit, konyunktivit, bəzən isə astma ilə təzahür edən mövsümi allergik xəstəlik.

Sinonimlər: Mövsümi allergiya

Pollinoz (ot qızdırması, mövsümi allergiya) küləklə tozlanan bitkilərin tozcuğuna allergiyadır. Onun əsas əlaməti aydın mövsümiliyidir: simptomlar hər il «günahkar» bitkinin çiçəkləməsinə təsadüf edən eyni həftələrdə yaranır və çiçəkləmə bitdikdən sonra səngiyir. Köhnə adına baxmayaraq, pollinozda əsl qızdırma olmur.

Səbəblər və risk amilləri

Azərbaycan şəraitində tozlanmanın bir neçə dalğası ayırd edilir: erkən yazda — ağaclar (tozağacı, qızılağac, fındıq, çinar, qovaq, göyrüş, sərvkimilər), yazın sonu və yayın əvvəlində — taxıl otları, yayın sonundan payızadək — alaq otları, ilk növbədə yovşan, ambroziya və əzgilotu (lebeda). Müddətlər regiondan və havadan asılıdır. Atopiyaya irsi meyilli insanlarda risk yüksəkdir; isti, quru, küləkli hava tozcuğun konsentrasiyasını artırır, yağış isə onu müvəqqəti azaldır.

Simptomlar

Asqırma tutmaları, sulu ifrazat, burunda qaşınma və burunun tutulması.
Gözlərdə qaşınma, qızartı və göz yaşı axması.
Boğazda göynəmə, quru öskürək; xəstələrin bir qismində fitverən tənəffüs və təngnəfəsliklə mövsümi bronxial astma.
Yorğunluq, yuxunun pozulması, diqqətin azalması.
Oral allergik sindrom — çarpaz reaksiya səbəbindən bəzi çiy meyvə, qoz-fındıq və ya tərəvəzlərdən ağızda qaşınma.

Diaqnostika

Allerqoloq simptomlar təqvimini çiçəkləmə təqvimi ilə müqayisə edir və səbəbkar tozcuğu dəri prik-testləri (mövsümdən kənar) və ya spesifik IgE analizi ilə təsdiqləyir. Komponent diaqnostikası həqiqi sensibilizasiyanı çarpazdan fərqləndirməyə kömək edir — bu, immunoterapiyanın seçimi üçün vacibdir. Öskürək və təngnəfəslik şikayətlərində spirometriya aparılır.

Müalicə

Mövsümdə: quru küləkli havada pəncərələrin bağlı saxlanması, çöldən sonra duş və paltarın dəyişdirilməsi, eynək, hava təmizləyiciləri, burunun yuyulması.
İntranazal qlükokortikoidlər, ikinci nəsil antihistamin preparatlar (tablet, sprey, göz damcıları şəklində); müalicəyə gözlənilən tozlanmadan 1–2 həftə əvvəl başlamaq daha yaxşıdır.
Allergen-spesifik immunoterapiya — xəstəliyin gedişini dəyişə bilən yeganə üsul; mövsümdən əvvəl başlanır.

Sxemi və preparatları həkim seçir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Təngnəfəslik, fitverən tənəffüs, gecə öskürəyi yaranarsa — astmanı istisna etmək üçün yaxın vaxtda həkimə. Təngnəfəslik artarsa və inhalyatorla keçməzsə, üzün və ya boğazın şişməsində təcili tibbi yardım (103) çağırın.

Üst termin: Allergik rinit