Qida sensibilizasiyası

Qida sensibilizasiyası dəri prik-testlərinin və ya qan analizinin hansısa məhsula qarşı spesifik IgE-nin olduğunu göstərdiyi vəziyyətdir. Bu, immun sistemin həmin zülalla «tanış» olduğunu və ona reaksiya verə biləcəyini bildirir, lakin reaksiyanın həqiqətən olacağını sübut etmir. Müsbət testləri olan bir çox insan «şübhəli» məhsulu heç bir simptom olmadan rahat yeyir. Qida allergiyası yalnız sensibilizasiya bu məhsula təkrarlanan klinik reaksiyalarla birgə olduqda diaqnoz kimi qoyulur.

Səbəblər və risk amilləri

• Atopik meyillilik və atopik dermatit: zədələnmiş dəri vasitəsilə ətraf mühitdəki qida zülalları uşaq məhsulu yeməyə başlamazdan əvvəl sensibilizasiyaya səbəb ola bilər.
• Çarpaz reaktivlik: tozağacı və ya yovşan tozcuğuna sensibilizasiya bir sıra meyvə, tərəvəz və qoz-fındığa qarşı çox vaxt real allergiya olmadan müsbət testlər verir.
• Risk qrupundakı uşaqlarda allergen məhsulların qida rasionuna gec daxil edilməsi.

Simptomlar

Təcrid olunmuş sensibilizasiya simptom yaratmır. Onu adətən təsadüfən — dermatit, rinit səbəbindən müayinə zamanı və ya böyük allergen panelləri üzrə «profilaktik» testlərdə aşkar edirlər. Göstərişsiz geniş testləşdirmə çox vaxt yanlış nəticələrə və qidalanmada lüzumsuz məhdudiyyətlərə gətirib çıxarır.

Diaqnostika

Allerqoloq nəticəni kontekstdə qiymətləndirir: məhsul rasionda olubmu və necə keçirilib. Spesifik IgE-nin yüksək səviyyələri və müəyyən komponent markerləri (məsələn, yer fındığının ehtiyat zülalları) həqiqi allergiya ehtimalını artırır, tozcuqla əlaqəli labil zülallara sensibilizasiya isə daha çox yalnız ağızda yüngül qaşınma ilə təzahür edir. Şübhə olduqda təcili yardımın mümkün olduğu şəraitdə peroral provokasion sınaq aparılır.

Müalicə

Sensibilizasiyanın özünün müalicəsi tələb olunmur. Əsas qayda insanın normal qəbul etdiyi məhsulu istisna etməməkdir: əsassız eliminasiya, xüsusən uşaqlarda qidalanmanı pisləşdirə və hətta əsl allergiyanın inkişafına şərait yarada bilər. Pəhriz, məhsulların daxil edilməsi və provokasion sınağın zəruriliyi barədə qərarı həkim verir.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Məhsul qəbul edildikdən sonra ilk dəfə övrə, dodaq və ya dilin şişməsi, qusma, öskürək və ya nəfəs çətinliyi yaranarsa, bu artıq müayinə tələb edən klinik reaksiyadır. Boğazın şişməsi, təngnəfəslik və ya halsızlıqda dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.