Postxolesistektomik sindrom öd kisəsinin çıxarılmasından sonra qalan və ya ilk dəfə yaranan ağrılar və həzm pozuntularıdır.
Öd kisəsinin çıxarılması (xolesistektomiya) xəstələrin çoxunu öd sancılarından xilas edir. Lakin bəzi insanlarda əməliyyatdan sonra sağ qabırğaaltı nahiyədə ağrı, ürəkbulanma, köp, ishal qalır və ya yeni yaranır. Bu ümumiləşdirici diaqnoz — postxolesistektomik sindrom — bir xəstəlik deyil, ayrı-ayrılıqda axtarılmalı və müalicə olunmalı müxtəlif səbəblərin toplusudur.
Səbəblər və risk amilləri
- Ümumi öd axarında daşlar (qalıq və ya yenidən yaranmış) — xoledoxolitiaz.
- Oddi sfinkterinin disfunksiyası — ödün və pankreas şirəsinin bağırsağa keçməsini tənzimləyən əzələ qapağının işinin pozulması.
- Öd axarlarının çapıqlı daralması, kisə axarının uzun kötüyü.
- Xolagen (öd mənşəli) ishal — ödün bağırsağa daimi axması selikli qişanı qıcıqlandırır.
- Əvvəlcə səhvən öd kisəsinə aid edilmiş xəstəliklər: QERX, xora xəstəliyi, qıcıqlanmış bağırsaq sindromu, funksional dispepsiya, pankreatit.
- Nazik bağırsaqda bakteriyaların həddindən artıq çoxalması sindromu.
Simptomlar
Sağ qabırğaaltı nahiyədə və ya epiqastriumda tutmaşəkilli yaxud küt ağrı, ürəkbulanma, ağızda acılıq, ürək yanması, köp, yeməkdən, xüsusən yağlı qidadan sonra duru nəcis. Öd axını pozulduqda sarılıq və sidiyin tündləşməsi mümkündür.
Diaqnostika
Həkim şikayətlərin nə vaxt başladığını — əməliyyatdan dərhal sonra, yoxsa müəyyən vaxt keçdikdən sonra — dəqiqləşdirir. Biokimyəvi qan analizi (bilirubin, qələvi fosfataza, QQT, ALT, AST, amilaza, lipaza), ultrasəs müayinəsi, axarlarda daş və daralmaları axtarmaq üçün MR-xolangiopankreatoqrafiya, lazım olduqda qastroskopiya təyin edilir. ERXPQ ilk növbədə müalicəvi prosedur kimi istifadə olunur.
Müalicə
Aşkarlanan səbəbdən asılıdır: axar daşlarının endoskopik çıxarılması və sfinkterin kəsilməsi, QERX və ya QBS-in müalicəsi, öd ishalında həkimin təyin etdiyi öd turşularını birləşdirən preparatlar. Çox yağlı qidanı məhdudlaşdırmaqla kiçik porsiyalarla tez-tez qidalanma tövsiyə olunur. Dərmanları və onların sxemini yalnız həkim seçir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
Sağ qabırğaaltı nahiyədə şiddətli ağrı, üşütmə ilə qızdırma, dərinin və gözlərin saralması, tünd sidik təcili yardım tələb edən xolangitin əlamətləri ola bilər: təcili tibbi yardım (103) çağırın. Qarının yuxarısında qusma ilə qurşaq tipli ağrı kəskin pankreatitə işarə edə bilər.
