Dəri səthindən qabarıq, sərhədləri aydın, gümüşü-ağ pulcuqlarla örtülmüş qırmızı sahə. Psoriazda səpginin əsas elementidir.
Sinonimlər: Psoriatik blyaşka
Psoriatik lövhə psoriaz xəstəliyi üçün tipik səpgi elementidir. Burada epidermis hüceyrələri həddən artıq sürətlə bölünür: dəri bir ay əvəzinə bir neçə günə yenilənir, hüceyrələr tam yetişmədən üst qatda boş pulcuqlar şəklində yığılır. Pulcuqların altında xırda damarlar genişlənir, buna görə lövhənin əsası parlaq çəhrayı və ya qırmızı olur. Ölçüsü sikkədən ovuc boyda ola bilər, yan-yana olan lövhələr birləşərək geniş ocaqlar yaradır.
Mümkün səbəblər
Əksər hallarda lövhələr vulqar (lövhəli) psoriazın təzahürüdür. Bu, irsi meylli, immun mexanizmli xroniki xəstəlikdir. Yeni elementlərin çıxmasına stress, streptokok infeksiyaları, dəri travmaları (cızıq, yanıq, döymə — Köbner fenomeni), siqaret, alkoqol, sistem hormonların qəfil dayandırılması və bəzi dərmanlar (məsələn, litium, beta-blokatorlar) təkan verə bilər.
Oxşar ocaqlara numulyar ekzema, dərinin göbələk infeksiyaları, qırmızı yastı dəmrov, seboreik dermatit zamanı da rast gəlinir. Uzun müddət qalan tək lövhə bəzən dəri xərçənginin erkən forması olur, ona görə qeyri-tipik ocaqlara dermatoloq baxmalıdır.
Nə müşayiət edir
- Tipik yerləri: dirsəklər, dizlər, bel, başın tüklü hissəsi, oma nahiyəsi, göbək ətrafı.
- Qaşınma — yüngüldən güclüyə qədər; ovuc və ayaqaltında çatlar və ağrı.
- Dırnaq dəyişiklikləri: nöqtəvari çuxurcuqlar («üskük» əlaməti), sarı ləkələr, dırnağın ayrılması.
- Oynaqlarda ağrı, şişkinlik, səhər qıcolması — psoriatik artritin mümkün əlaməti.
Diaqnostika
Diaqnoz adətən müayinə zamanı qoyulur. Dermatoloq psoriatik triadanı yoxlayır: qaşındıqda pulcuqlar asanlıqla qopur («stearin ləkəsi»), sonra parlaq nəm təbəqə görünür, ardınca isə nöqtəvari qanaxma yaranır. Dermatoskopiyada bərabər paylanmış nöqtəvari damarlar görünür. Şübhəli hallarda göbələyə qaşıntı götürülür və ya biopsiya edilir. Həkim zədələnmənin sahəsini qiymətləndirir, oynaqlar barədə soruşur və yerli müalicə, fototerapiya və ya sistem, bioloji preparatlar arasında seçim edir.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- Qızartı sürətlə bədənin böyük hissəsinə yayılır, dəri isti olur, üşütmə və qızdırma başlayır — psoriatik eritrodermiya ola bilər.
- Lövhələrin fonunda çoxsaylı irinciklər və yüksək hərarət yaranır (pustulyoz psoriaz).
- Tək ocaq müalicəyə cavab vermir, qanayır və ya xoralaşır.
Eritrodermiya və generalizə olunmuş pustulyoz psoriaz xəstəxanada müalicə tələb edir; ümumi vəziyyət kəskin pisləşərsə, təcili tibbi yardım (103) çağırın.
