Qırmızı yastı dəmrov dəri, selikli qişalar, dırnaq və saçların qaşınan yastı parlaq papullarla gedən xroniki, yoluxucu olmayan iltihabi xəstəliyidir.
Qırmızı yastı dəmrov immun mexanizmli xəstəliklərə aiddir: orqanizmin öz T-limfositləri epidermisin bazal qatının hüceyrələrinə hücum edir. Xəstəlik başqalarına keçmir. Daha çox 30–60 yaşlı böyüklər xəstələnir. Dəri forması çox vaxt 1–2 ilə sakitləşir, ağız selikli qişasının zədələnməsi isə illərlə davam edə bilər.
Səbəblər və risk amilləri
- Dəqiq səbəb məlum deyil; genetik meyl önəmlidir.
- Xroniki hepatit C ilə əlaqə — dəmrov aşkar edildikdə virusun markerlərini yoxlamaq tövsiyə olunur.
- Dərmanlara lixenoid reaksiyalar (bəzi təzyiqsalıcı, malyariya əleyhinə preparatlar, QSİƏP).
- Plomb metalları ilə təmas, dəri travmaları (yeni elementlər cızıq yerlərində yaranır).
Simptomlar
- Dəri: mum parıltılı, qırmızı-bənövşəyi yastı poliqonal papullar, səthində nazik ağımtıl tor. Biləklərin bükücü səthi, baldır, bel nahiyəsi tipikdir. Güclü qaşınma.
- Ağız selikli qişası: yanaqlarda ağ krujevabənzər zolaqlar, eroziyalar, acılı yeməkdə göynəmə.
- Cinsiyyət orqanları, dırnaqlar (nazikləşmə, uzununa şırımlar), başın tüklü hissəsi — çapıqlı alopesiya riski ilə.
- Sağaldıqdan sonra çox vaxt davamlı tünd ləkələr qalır.
Diaqnostika
Dermatoloq klinik mənzərəni və dermatoskopiya məlumatlarını qiymətləndirir. Şübhə olduqda biopsiya aparılır. Əlavə olaraq hepatit B və C markerləri, qaraciyər sınaqları yoxlanılır.
Müalicə
Birinci xətt yüksək aktivli xarici qlükokortikoidlərdir, selikli qişalar və həssas nahiyələr üçün kalsinevrin inhibitorları istifadə olunur. Geniş formada həkim fototerapiya, qısa kurslarla sistem qlükokortikoidlər, retinoidlər və ya immunosupressiv vasitələr təyin edə bilər. Dəmrov dərmanla əlaqəlidirsə, preparat dəyişdirilir.
Müşahidə
Ağızda və cinsiyyət orqanlarında eroziv forma yastı hüceyrəli xərçəngin inkişafı üçün kiçik risk daşıyır, buna görə dermatoloq və ya stomatoloq tərəfindən müntəzəm müayinə lazımdır.
Nə vaxt həkimə müraciət etməli
- Ağızda və ya cinsiyyət orqanlarında 2–3 həftədən çox sağalmayan eroziya və ya bərkimə.
- Yeməyə mane olan ağrı, səpgilərin sürətlə yayılması.
- Hamar dəri sahələrinin yaranması ilə saç tökülməsi.
