Qalaktosele

Qalaktosele süd axarı tutulduqda və süd boşluqda toplandıqda əmələ gələn retension kistadır. Əmizdirən qadınlarda süd vəzisinin ən çox rast gəlinən xoşxassəli törəməsidir. Qalaktosele xərçəngə çevrilmir, lakin iltihablaşa və qidalandırmaya mane ola bilər.

Səbəblər və risk amilləri

Əsas mexanizm südün axar boyunca axınının pozulmasıdır. Laktostaz epizodları, qidalandırmanın qəfil dayandırılması, körpənin döşə nadir verilməsi, dar alt paltarının təzyiqi və döşdə keçirilmiş əməliyyatlar buna şərait yaradır. Qalaktosele laktasiya bitdikdən bir neçə ay sonra da yarana bilər.

Simptomlar

• hamar, yerini dəyişən, adətən ağrısız yumru bərkimə;
• basdıqda bəzən məmədən süd gəlir;
• ölçüsü əmizdirmə və ya süd sağma sonrası dəyişə bilər;
• infeksiya qoşulduqda ağrı, dərinin qızarması, qızdırma.

Diaqnostika

Əsas üsul süd vəzisinin USM-idir: maye ilə dolu boşluq, bəzən yağ–maye səviyyəsi görünür. Görüntü qeyri-müəyyən olduqda incə iynəli aspirasiya aparılır: süd tərkibli mayenin alınması diaqnozu təsdiqləyir və eyni zamanda kistanı boşaldır. Əmizdirən qadınlara mamoqrafiya yalnız xüsusi göstərişlə təyin olunur. Kistaya bənzəməyən istənilən sıx törəmə şişi buraxmamaq üçün biopsiya tələb edir.

Müalicə

Kiçik, simptomsuz qalaktosele çox vaxt özü sorulur, körpəni əmizdirməyə davam etmək olar. Böyük və ya ağrılı kistada USM nəzarəti ilə punksion aspirasiya aparılır, bəzən təkrar etmək lazım gəlir. Cərrahi çıxarılma nadir hallarda — tez-tez residiv və ya irinləmə olduqda tələb olunur. İnfeksiya qoşulduqda həkim ana südü ilə qidalandırma ilə uyğun gələn antibiotiklər təyin edir.

Profilaktika

Körpənin döşə düzgün tutdurulması, tələbata görə qidalandırma və döşdən qəfil deyil, tədricən ayırma südün durğunluğu riskini azaldır.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

• törəmə ağrılı olub, üzərindəki dəri qızarıbsa;
• bədən temperaturu 38 °C-dən yuxarı qalxıb, üşütmə başlayıbsa;
• bərkimə sürətlə böyüyür, sərtdir və ya yerindən tərpənmirsə;
• məmədən qanlı ifrazat gəlirsə.