Qastroduodenit

Qastroduodenit mədənin və nazik bağırsağın başlanğıc hissəsinin — on iki barmaq bağırsağın selikli qişasının iltihabıdır. Termin MDB ölkələrində, xüsusən pediatriyada geniş istifadə olunur; beynəlxalq təsnifatda bu dəyişikliklər adətən ayrılıqda qastrit və duodenit kimi təsvir edilir. Mədə və on iki barmaq bağırsaq anatomik və funksional baxımdan sıx bağlıdır, buna görə iltihab çox vaxt hər iki orqanı eyni zamanda əhatə edir. Xəstəlik kəskin və xroniki, səthi və ya eroziv ola bilər.

Səbəblər və risk amilləri

• Helicobacter pylori infeksiyası — on iki barmaq bağırsağın xorası riskini də artıran əsas səbəb;
• qeyri-steroid iltihabəleyhinə preparatların və aspirinin qəbulu;
• spirtli içkilər və siqaret çəkmə;
• duodenoqastral reflüks — ödün mədəyə geri atılması;
• nadir hallarda — seliakiya, Kron xəstəliyi, parazitar invaziyalar (məsələn, lyambliyoz).

Simptomlar

Epiqastriyada sızıldayan ağrı, çox vaxt ac qarına və ya yeməkdən 1–2 saat sonra, bəzən gecə; yeməkdən sonra ağırlıq, ürək yanması, gəyirmə, ürəkbulanma, ağızda acılıq. Uşaqlarda ağrı tez-tez göbək ətrafında olur. Simptomsuz gediş də mümkündür.

Diaqnostika

Diaqnoz on iki barmaq bağırsağın baxışı və biopsiya ilə qastroskopiya (ezofaqoqastroduodenoskopiya) vasitəsilə təsdiqlənir. Helicobacter pylori üçün testlər aparılır — tənəffüs testi, nəcisdə antigen və ya histoloji. Göstərişə görə — ümumi qan analizi, nəcisdə gizli qan analizi, seliakiyanı istisna etmək üçün toxuma transqlutaminazasına qarşı anticisimlər.

Müalicə

Helikobakter aşkar edildikdə eradikasiya aparılır və nəticəyə sonradan nəzarət edilir. Turşuluğu azaltmaq və eroziyaları sağaltmaq üçün proton pompası inhibitorları təyin olunur; mümkün olduqda qeyri-steroid iltihabəleyhinə vasitələr dayandırılır. Həddən artıq yemədən müntəzəm qidalanma, siqaret və spirtli içkilərdən imtina tövsiyə olunur. Ciddi ömürlük pəhriz tələb olunmur. Müalicə sxemini həkim müəyyən edir.

Profilaktika

Əl və qida gigiyenası, ağrıkəsicilərin əsaslı qəbulu, ailədə xora xəstəliyi və ya mədə xərçəngi olduqda helikobakterə müayinə.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Qan və ya «qəhvə çöküntüsü» rəngli kütlə qusduqda, qara nəcis, qarında qəfil kəskin ağrı, huşunu itirmə ilə zəiflik olduqda təcili tibbi yardım (103) çağırın. Arıqlama, davamlı qusma, anemiya, udqunmanın çətinləşməsi zamanı planlı müayinə lazımdır.