Spermatogenezin pozulması

Bu, spermoqramma ilə aşkar edilən bir qrup vəziyyəti əhatə edən ümumi anlayışdır: oliqozoospermiya (spermatozoidlərin az olması), astenozoospermiya (aşağı hərəkətlilik), teratozoospermiya (anomal formaların çoxluğu), azoospermiya (spermatozoidlərin olmaması) və onların birləşmələri. Spermatogenezin pozulması kişi sonsuzluğunun ən çox rast gəlinən səbəbidir.

Səbəblər və risk amilləri

• Varikosele — toxum ciyəsinin venalarının genişlənməsi; xayadan qanın axınını və termorequlyasiyanı pisləşdirir.
• Keçirilmiş kriptorxizm, xayanın travmaları və iltihabı (o cümlədən parotitdən sonra).
• Genetik səbəblər: Klaynfelter sindromu, Y-xromosomun mikrodelesiyaları.
• Hormonal: hipoqonadizm, hiperprolaktinemiya, qalxanabənzər vəzi patologiyası, xaricdən qəbul edilən anabolik steroidlər və testosteron.
• Kimyəvi terapiya, şüalanma, bəzi dərmanlar, pestisidlər və həlledicilər.
• Siqaret, alkoqoldan sui-istifadə, piylənmə, xaya kisəsinin qızması, yüksək hərarətli qızdırma.

Simptomlar

Çox vaxt pozuntu heç hiss olunmur və hamiləliyin olmaması səbəbindən cütlüyün müayinəsi zamanı aşkar edilir. Kiçilmiş və ya yumşaq xayalar, varikosele zamanı xaya kisəsində ağırlıq, testosteron çatışmazlığı əlamətləri problemə dolayı yolla işarə edə bilər.

Diaqnostika

Əsas üsul ÜST standartlarına uyğun, ən azı iki dəfə aparılan spermoqrammadır. Səbəbi tapmaq üçün androloq baxışı, xaya kisəsi orqanlarının USM-i, hormonlar (FSH, LH, testosteron, prolaktin), ciddi dəyişikliklər olduqda kariotipləşdirmə, Y-xromosomun mikrodelesiyalarının analizi, spermatozoid DNT-sinin fraqmentasiyası testi təyin edilir.

Müalicə

Müalicə səbəbə yönəlir: klinik əhəmiyyətli varikosele zamanı mikrocərrahi əməliyyat, hormonal pozuntuların korreksiyası, zərərli preparatların dayandırılması, infeksiyaların müalicəsi. Həyat tərzinin dəyişdirilməsi vacibdir — çəkinin normallaşdırılması, siqaretdən imtina, alkoqolda mötədillik. Spermatozoidlərin yeni yaranma dövrü təxminən 74 gün çəkir, üstəlik yetişmə və daşınma vaxtı lazımdır, buna görə nəticə 3 aydan sonra qiymətləndirilir. Göstəricilər bərpa olunmazsa, KRT üsulu seçilir: inseminasiya, ekstrakorporal mayalanma və ya ICSI.

Profilaktika

Kriptorxizm zamanı vaxtında əməliyyat, parotitə qarşı peyvənd, təhlükəsiz cinsi əlaqə, hormon və anaboliklərin nəzarətsiz qəbulundan imtina, onkoloji müalicədən əvvəl spermanın kriokonservasiyası.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Xayada kəskin ağrı, onun ödemi və qızarması, xüsusən ürəkbulanma və ya hərarətin yüksəlməsi ilə birlikdə, bir neçə saat ərzində müayinə tələb edir: burulmadan şübhələndikdə təcili tibbi yardım (103) çağırın.