Videorabitə, mesencerlər və məsafədən monitorinq cihazları vasitəsilə tibbi yardımın və məsləhətlərin uzaqdan göstərilməsi.
Sinonimlər: Telemedisina
Teletibb (telemedisina) həkimlə pasiyentin və ya müxtəlif mütəxəssislərin bir-biri ilə şəxsən görüşmədən tibbi yardım alması və göstərməsi üsullarını birləşdirir. Onun inkişafı smartfonların yayılması ilə, xüsusən də COVID-19 pandemiyası dövründə sürətlənib. Ucqar rayonların sakinləri və hərəkəti məhdud insanlar üçün mütəxəssislərə çıxışı xeyli asanlaşdırır.
Mahiyyəti və formatları
- “Həkim — pasiyent” məsləhəti videorabitə, telefon və ya qorunan çat vasitəsilə: şikayətlərin və analiz nəticələrinin müzakirəsi, müalicənin korreksiyası, təkrar vizitlər.
- “Həkim — həkim” məsləhəti — məsələn, rayon həkimi dar ixtisaslı mütəxəssisin rəyini alır və ya iri mərkəzin radioloqu ilə şəkilləri müzakirə edir.
- Məsafədən monitorinq — tonometr, qlükometr, pulsoksimetr, portativ elektrokardioqraf, tərəzi (ürək çatışmazlığında) məlumatlarının həkimə və ya tibbi sistemə ötürülməsi.
- Elektron təyinatlar və sənədlər — qanunvericiliklə müəyyən edilmiş çərçivədə.
Klinik əhəmiyyəti
Teletibb xroniki xəstəliklərdə — arterial hipertenziya, şəkərli diabet, xroniki ürək çatışmazlığı, bronxial astma — müşahidə, müayinə nəticələrinin müzakirəsi, psixoloji və psixiatrik yardım, müalicəyə riayətin dəstəklənməsi üçün yaxşı uyğundur. Müntəzəm məsafədən nəzarət pisləşməni daha tez görməyə və lazımsız səfərlərin sayını azaltmağa kömək edir.
Məhdudiyyətlər ciddidir: həkim ürəyə və ağciyərlərə qulaq asa, qarını əlləyə, tam nevroloji baxış keçirə bilmir. Ona görə də yeni şikayətlərdə ilkin diaqnoz qoyulması, bir qayda olaraq, əyani qəbul tələb edir və vicdanlı həkim onlayn qiymətləndirmə kifayət etmədikdə pasiyenti ora yönləndirəcək.
Təhlükəsiz necə istifadə etməli
- həkimlərin ixtisası təsdiqlənmiş və şəxsi məlumatları qoruyan servisləri seçmək;
- şikayətlərin, dərmanların siyahısını, analiz və şəkillərin nəticələrini əvvəlcədən hazırlamaq;
- yaxşı işıq və rabitə təmin etmək, həkim xahiş etdikdə dərini və ya boğazı kameraya göstərmək;
- onlayn məsləhətdən təcili yardımın əvəzinə istifadə etməmək.
Onlayn nə vaxt uyğun deyil
5 dəqiqədən uzun döş ağrısı, qolun və ya ayağın qəfil zəifləməsi, üzün əyilməsi və nitqin pozulması, ağır təngnəfəslik, huşun itirilməsi, güclü qanaxma və ya anafilaksiya əlamətləri zamanı çata yazmaq yox, dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırmaq lazımdır.
