Yalnız qalxanabənzər vəzin hüceyrələrində hasil olunan zülal. Analiz əsasən diferensiasiyalı qalxanabənzər vəz xərçənginin müalicəsindən sonra nəzarət üçün istifadə olunur.
Tireoqlobulin iri zülaldır; qalxanabənzər vəzdə T4 və T3 hormonları məhz onun əsasında sintez olunur. Normada onun az bir hissəsi qana keçir. Tireoqlobulini yalnız qalxanabənzər vəz toxuması (sağlam və ya şiş) hasil etdiyi üçün vəz tam çıxarıldıqdan sonra o, həssas onkomarkerə çevrilir.
Nə üçün təyin edilir
- papilyar və ya follikulyar xərçəngə görə tireoidektomiya və radioaktiv yodla müalicədən sonra nəzarət — göstəricinin artması residiv və ya metastaz əlaməti ola bilər;
- qalıq toxumanın radioyod ablasiyasının nəticəsinin qiymətləndirilməsi;
- tireotoksikozun differensial diaqnostikası: tiroid hormonlarının süni qəbulunda tireoqlobulin aşağı, tireoiditdə isə yüksək olur;
- anadangəlmə hipotireozu olan yenidoğulmuşlarda ektopik vəz toxumasının axtarılması.
Xərçəngin ilkin diaqnostikası üçün analiz istifadə olunmur: düyün və zob zamanı şiş olmadan da yüksəlir.
Hazırlıq
Qan səhər acqarına (8–12 saat yeməkdən sonra) verilir. Eyni zamanda mütləq tireoqlobulinə qarşı anticisimlər yoxlanılır: onlar olduqda nəticə yalançı aşağı çıxa bilər. Dinamikanı düzgün müqayisə etmək üçün analizi eyni laboratoriyada vermək məqsədəuyğundur. Vəzdə yaxın vaxtlarda punksiya və ya əməliyyat aparılıbsa, analiz bir neçə həftə təxirə salınır — əks halda səviyyə yalançı yüksək çıxar. Bəzən həkim analizi TSH stimulyasiyası fonunda təyin edir.
Normalar
Qalxanabənzər vəzi yerində olan insanlarda təxmini norma metoddan asılı olaraq təqribən 55–77 ng/ml-ə qədərdir. Vəz tam çıxarıldıqdan və radioyod ablasiyasından sonra səviyyənin təyin olunmayacaq qədər və ya çox aşağı (0,2–1 ng/ml-dən az) olması gözlənilir. Referens göstəricilər laboratoriyadan, metoddan, cinsdən və yaşdan asılıdır, nəticəni həkim şərh etməlidir.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Artma: diferensiasiyalı xərçəngin residivi və ya metastazları, diffuz toksik zob, düyünlü zob, tireoidit, yod çatışmazlığı, vəz üzərində yaxın vaxtlarda aparılmış manipulyasiyalar. Azalma: vəzin çıxarılması, tiroid hormonlarının artıq dozada qəbulu, vəzin anadangəlmə yoxluğu; tireoqlobulinə qarşı anticisimlər olduqda yalançı azalma.
Əlaqəli terminlər
- Qalxanabənzər vəzi xərçəngi
- Tireoqlobulinə qarşı anticisimlər
- Tireoidektomiya
- Qalxanabənzər vəz
- Ultrasəs müayinəsi
- Metastaz
- Kalsitonin
- Tireotrop hormon
