Qanda dəmiri daşıyan qaraciyər zülalı. Dəmir çatışmazlığında səviyyəsi artır, iltihab, qaraciyər xəstəlikləri və zülal itkisi zamanı azalır.
Transferrin dəmirin əsas nəqliyyat zülalıdır. O, qaraciyərdə sintez olunur, bağırsaqda sorulmuş və ya parçalanmış eritrositlərdən azad olmuş dəmiri tutur və onu sümük iliyi, əzələ və digər toxuma hüceyrələrinə çatdırır. Bir transferrin molekulu iki dəmir atomu birləşdirə bilir. Dəmir ehtiyatları tükəndikdə qaraciyər onun qalıqlarını “toplamağa” çalışaraq daha çox transferrin hasil edir.
Nə üçün təyin edilir
- anemiyaların differensial diaqnostikası — serum dəmiri və ferritinlə birlikdə;
- transferrinin doyma faizinin hesablanması (ÜDBQ-yə görə hesablamadan daha dəqiq);
- qaraciyərin zülal sintez funksiyasının və qidalanma vəziyyətinin qiymətləndirilməsi;
- dəmir artıqlığından şübhələnildikdə müayinə.
Hazırlıq
Venadan qan səhər acqarına, 8–12 saat yeməksiz qaldıqdan sonra verilir. Bir gün əvvəl spirtli içkilərdən və yağlı qidadan çəkinmək lazımdır. Hamiləlik, estrogen tərkibli kontraseptivlərin və dəmir preparatlarının qəbulu barədə həkimə məlumat verin — onlar zülalın səviyyəsini artıra bilər.
Normalar
Böyüklərdə təxmini diapazon 2,0–3,6 q/l təşkil edir; yaşlılarda dəyərlər bir qədər aşağıdır, uşaqlarda isə yaşdan asılıdır. İstinad dəyərlərini hər laboratoriya cinsi, yaşı və metodu nəzərə alaraq müəyyən edir.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Yüksəlmə: dəmir çatışmazlığı və dəmir defisitli anemiya (adətən aşağı ferritinlə birlikdə), hamiləlik, xüsusən III trimestrdə, estrogen qəbulu.
Azalma: xroniki iltihabi xəstəliklər və infeksiyalar — transferrin kəskin fazanın “neqativ” zülallarına aiddir; sirroz və qaraciyərin digər ağır zədələnmələri; nefrotik sindrom zamanı sidiklə və ya bağırsaq vasitəsilə zülal itkisi; zülal-enerji çatışmazlığı; hemoxromatoz və digər dəmir artıqlığı halları; nadir anadangəlmə atransferrinemiya.
Transferrin həm dəmir ehtiyatlarına, həm iltihaba, həm də qaraciyərin sintez funksiyasına reaksiya verdiyi üçün onun dəyəri həmişə ferritin, C-reaktiv zülal və albuminlə müqayisə edilir. Məsələn, yüksək transferrin və aşağı ferritin birlikdə demək olar ki, həmişə dəmir ehtiyatlarının tükəndiyini göstərir, normal və ya yüksək ferritin fonunda aşağı transferrin isə daha çox iltihaba işarə edir.
Əlaqəli terminlər
- Transferrinin doyma faizi
- Serum dəmiri
- Zərdabın ümumi dəmirbirləşdirmə qabiliyyəti
- Ferritin
- Həll olunan transferrin reseptoru
- Dəmir defisitli anemiya
- Ümumi zülal
- Albumin
