Tremor

Tremor iradədən asılı olmayan hərəkətlərin ən çox rast gəlinən növüdür. Barmaqların yüngül titrəməsi hər bir insanda olur (fizioloji tremor), lakin həyəcan, yorğunluq və ya xəstəlik zamanı o, nəzərə çarpan hala gəlir və yazmağa, yeməyə, fincanı tutmağa mane ola bilər. Titrəmənin hansı vəziyyətdə yarandığını anlamaq vacibdir: bu, həkimə səbəbi müəyyənləşdirməyə kömək edir.

Mümkün səbəblər

• Güclənmiş fizioloji tremor: stress, həyəcan, yuxusuzluq, həddindən artıq kofein, spirtli içkilərin kəsilməsi, hipoqlikemiya, tireotoksikoz, bəzi dərmanlar (bronxolitiklər, litium preparatları, valproatlar, antidepressantlar və s.).
• Essensial tremor: irsi xəstəlikdir; əllər vəziyyəti saxlayarkən və hərəkət zamanı, bəzən baş və səs titrəyir.
• Parkinson xəstəliyi və parkinsonizm: sükunət tremoru — əl rahat uzandıqda titrəyir, hərəkət zamanı isə azalır.
• Beyinciyin zədələnməsi (dağınıq skleroz, insult, alkoqol intoksikasiyası): titrəmə hədəfə yaxınlaşdıqca güclənir.
• Distoniya, polineyropatiya, Vilson-Konovalov xəstəliyi, psixogen tremor.

Hansı əlamətlərlə müşayiət olunur

Qiymətləndirmə üçün hərəkətlərin donuqluğu və ləngiməsi, xəttin dəyişməsi, yerişin və tarazlığın pozulması, tərləmə, ürəkdöyünmə, arıqlama (hipertireoz əlamətləri), əhval dəyişiklikləri, yaddaş pozğunluqları qeyd olunmalıdır. Az miqdarda spirtli içkidən sonra titrəmənin azalması essensial tremor üçün xarakterikdir, lakin müalicə üsulu deyil.

Diaqnostika

Əsas nevroloji müayinədir: həkim əllərə sükunətdə, irəli uzadılmış vəziyyətdə, barmaq-burun sınağı zamanı baxır, spiral çəkməyi və cümlə yazmağı xahiş edir. Göstərişə görə TSH, qlükoza, elektrolitlər, qaraciyər və böyrək funksiyası analizləri, gənc xəstələrdə mis mübadiləsinin yoxlanılması təyin olunur. Elektroneyromioqrafiya tremorun tezliyini dəqiqləşdirməyə, baş beynin MRT-si isə struktur zədələnməni istisna etməyə kömək edir.

Müalicə səbəbdən asılıdır: dərmanların və hormonal fonun korreksiyası, kofeinin məhdudlaşdırılması, essensial tremorda həkimin təyini ilə beta-blokatorlar və ya qıcolma əleyhinə preparatlar, ağır hallarda neyrocərrahi üsullar.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

• Titrəmə qolda və ya ayaqda zəiflik, üz asimmetriyası, nitq pozğunluğu ilə birlikdə qəfil yaranıbsa — dərhal təcili tibbi yardım (103) çağırın.
• Tremor şüur qarışıqlığı, tərləmə, güclü ürəkdöyünmə, yüksək hərarətlə müşayiət olunursa.
• Diabetli insanda titrəmə aclıq, zəiflik, soyuq tərlə birlikdə başlayıbsa.
• Tremor sürətlə artırsa və ya bədənin yalnız bir tərəfini əhatə edirsə.