Vulva — xarici qadın cinsiyyət orqanlarıdır: qasıq təpəsi, böyük və kiçik cinsiyyət dodaqları, klitor, sidik kanalı və uşaqlıq yolu dəlikləri olan uşaqlıq yolu dəhlizi.
Vulva qadın cinsiyyət orqanlarının xaricdən görünən bütün hissəsinin adıdır. Bu söz çox vaxt «uşaqlıq yolu» ilə qarışdırılır, halbuki uşaqlıq yolu vulvanı uşaqlıqla birləşdirən daxili orqandır. Anatomiyanı bilmək şikayətləri həkimə daha dəqiq təsvir etməyə və özünümüayinə zamanı dəyişiklikləri görməyə kömək edir.
Quruluş və funksiya
- Qasıq təpəsi — qasıq sümüyünün üzərində tük və piy toxuması ilə örtülmüş qabarıqlıq.
- Böyük cinsiyyət dodaqları — piy toxuması, tər və piy vəziləri olan dəri qatları; daxili strukturları qoruyur.
- Kiçik cinsiyyət dodaqları — damarlar və sinir ucları ilə zəngin, tüksüz nazik qatlar. Onların forması, ölçüsü və rəngi qadınlarda çox fərqlidir və asimmetriya normanın variantıdır.
- Klitor — yüksək həssaslığa malik orqan, əsas hissəsi toxumaların içində gizlidir; cinsi oyanmada əsas rol oynayır.
- Uşaqlıq yolu dəhlizi — kiçik dodaqlar arasındakı sahə; burada sidik kanalının xarici dəliyi, uşaqlıq yolunun girəcəyi, selikli qişanı nəmləndirən bartolin və kiçik parauretral vəzilərin axarları açılır.
- Qızlıq pərdəsi — uşaqlıq yolunun girəcəyində forması müxtəlif olan nazik selikli qişa qatı.
Vulva qoruyucu funksiya daşıyır, cinsi reaksiyada iştirak edir, doğuş zamanı isə toxumaları gərilərək uşağı buraxır.
Klinik əhəmiyyəti
Vulvanın dərisi və selikli qişası hormonal dəyişikliklərə həssasdır: menopauzada estrogen çatışmazlığı səbəbindən nazilir, quruluq və mikrotravmalara meyil yaranır. Qulluq üçün ilıq su və ətirsiz yumşaq vasitələr kifayətdir; uşaqlıq yolunun yuyulması və aqressiv sabun qoruyucu baryeri pozur. Ayda bir dəfə güzgü ilə vulvanı yoxlamaq, yeni ləkələrə, bərkimələrə, yaralara, rəng dəyişikliklərinə diqqət yetirmək faydalıdır.
Hansı xəstəliklərlə bağlıdır
- iltihab: vulvit, vulvovaginit, bartolinit;
- infeksiyalar: genital herpes, uclu kondilomalar (insan papilloma virusu), kandidoz, sifilis;
- dəri xəstəlikləri: sklerozlaşdırıcı liken, qırmızı yastı dəmrov, kontakt dermatit;
- görünən səbəbi olmayan xroniki ağrı — vulvodiniya;
- xərçəngönü vəziyyətlər və vulva xərçəngi — nadirdir, daha çox yaşlı qadınlarda.
Qaşınma və ya göynəmə iki həftədən çox davam edirsə, yaralar, ziyilvari törəmələr, dəridə ağ və ya tünd sahələr, bərkimələr və ya qanama yaranıbsa, ginekoloqa müraciət edin.
