Bartolinit — uşaqlıq yolu dəhlizinin böyük vəzisinin (bartolin vəzisinin) iltihabıdır; kista və ya irinli absseslə ağırlaşa bilər.
Bartolin vəziləri uşaqlıq yolunun girəcəyində böyük cinsiyyət dodaqlarının qalınlığında yerləşən iki kiçik cüt vəzidir. Onlar selikli qişanı nəmləndirən sekret ifraz edir. Vəzinin axacağı tutulduqda sekret toplanır və kista əmələ gəlir; infeksiya qoşulduqda bartolinit inkişaf edir, sonra isə absses — irinlə dolu boşluq formalaşa bilər. Xəstəlik ən çox 20–30 yaşlı qadınlarda rast gəlinir və demək olar ki, həmişə birtərəfli olur.
Səbəblər və risk amilləri
- qarışıq bakterial flora: bağırsaq çöpləri, stafilokoklar, streptokoklar, anaeroblar;
- cinsi yolla keçən infeksiyaların törədiciləri — qonokok, xlamidiya;
- vulvanın travmaları və mikroçatları, o cümlədən təraş və dar alt paltarı zamanı;
- immunitetin zəifləməsi, şəkərli diabet.
Simptomlar
- cinsiyyət dodaqlarından birinin aşağı hissəsində ağrılı bərkimə və ya şişkinlik;
- qızartı və ödem, yeriyərkən, oturarkən, cinsi əlaqə zamanı ağrı;
- absses olduqda — kəskin zoqquldayan ağrı, hərarətin yüksəlməsi, ümumi zəiflik;
- bəzən absses özbaşına açılır, bundan sonra ağrı azalır.
İltihabsız kiçik kista illərlə narahatlıq yaratmaya bilər.
Diaqnostika
Diaqnoz ginekoloji müayinə zamanı qoyulur. CYKİ üçün yaxmalar və PZR müayinəsi götürülür, açıldıqda antibiotik seçmək üçün möhtəviyyatın əkilməsi aparılır. 40 yaşdan yuxarı qadınlarda residivlər və ya törəmənin qeyri-adi bərkliyi zamanı vəzinin nadir şişini istisna etmək üçün biopsiya edilə bilər.
Müalicə
İrinli boşluq olmayan erkən mərhələdə həkim antibiotiklər və ağrıkəsicilər, isti oturma vannaları təyin edə bilər. Formalaşmış absses cərrahi müalicə tələb edir: açılma və drenaj, balonlu Word kateterinin qoyulması və ya marsupializasiya — daimi çıxış dəliyinin yaradılması, bu da residiv riskini azaldır. Drenajsız sadə açılma çox vaxt kistanın yenidən yaranmasına səbəb olur. Tez-tez residivlərdə vəzi çıxarılır. Törəməni özbaşına açmaq və ya qızdırmaq olmaz.
Profilaktika
Prezervativlə təhlükəsiz cinsi əlaqə, CYKİ-nin hər iki partnyorda müalicəsi, aqressiv vasitələrsiz ehtiyatlı intim gigiyena.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- yeriməyə və oturmağa mane olan, sürətlə böyüyən ağrılı şişkinlik;
- 38 °C-dən yüksək hərarət, üşütmə;
- qızartının aralıq nahiyəsinin və budun dərisinə yayılması;
- hamiləlik və ya şəkərli diabet fonunda bartolinit.
