Xemilüminessent immunoanaliz (CLIA) reaksiyanın işıq siqnalına əsasən hormonları, onkomarkerləri, anticisimləri və digər maddələri təyin edən yüksək həssas avtomatlaşdırılmış üsuldur.
Sinonimlər: CLIA
CLIA da İFA kimi antigenin anticisimlə spesifik birləşməsinə əsaslanır. Fərq qeydiyyat üsulundadır: rənglənmə əvəzinə kimyəvi reaksiya zamanı işıq buraxan nişandan istifadə olunur. Analizator parıltını tutur və onun intensivliyinə görə maddənin konsentrasiyasını hesablayır. Üsul çox kiçik miqdarları ölçməyə imkan verir, geniş ölçmə diapazonuna malikdir və demək olar ki, tam avtomatlaşdırılıb, ona görə nəticələr təkrarlanandır və tez — çox vaxt bir neçə saat ərzində hazır olur.
Nə üçün təyin edilir
Üsulun özü ayrıca təyin edilmir — həkim lazımi göstəricini seçir, laboratoriya isə onu CLIA üsulu ilə təyin edir. Ən çox bu üsulla araşdırılır:
- qalxanabənzər vəzin hormonları (tireotrop hormon, sərbəst T4 və T3), cinsi hormonlar, prolaktin, kortizol, Anti-Müller hormonu;
- hamiləlik zamanı insanın xorionik qonadotropini;
- onkomarkerlər (PSA, CA-125, CA 19-9, alfa-fetoprotein);
- kardiomarkerlər — yüksək həssas troponin, natriuretik peptidlər;
- HİV, hepatitlər, sifilis, TORCH-infeksiyalar zamanı anticisimlər və antigenlər;
- D və B12 vitaminləri, ferritin, prokalsitonin.
Hazırlıq
Hazırlıq üsulla deyil, göstərici ilə müəyyən olunur. Əksər hormonlar üçün qan səhər acqarına, bəziləri (cinsi hormonlar) isə tsiklin müəyyən günlərində verilir. Yüksək dozalı biotin (vitamin B7), o cümlədən saç və dırnaq üçün əlavələrin tərkibində qəbulu barədə həkimi xəbərdar etmək vacibdir: o, bir sıra immunoanalizlərin nəticələrini təhrif edə bilər, ona görə həkimlə razılaşdırılaraq adətən əvvəlcədən dayandırılır.
Normalar
İstinad göstəriciləri hər göstərici üçün ayrıca müəyyən edilir və test sistemindən, laboratoriyadan, cinsdən, yaşdan, tsiklin fazasından və ya hamiləlik müddətindən asılıdır. Müxtəlif üsullarla (CLIA, İFA, elektroxemilüminessensiya) alınan nəticələr həmişə birbaşa müqayisə edilə bilmir, ona görə dinamik izləmədə — məsələn, onkomarkerlər üzrə — analizləri eyni laboratoriyada vermək daha yaxşıdır.
Kənarlaşmaların səbəbləri
Kənarlaşmanın mənası konkret göstəricidən asılıdır. Xəstəliklərdən başqa, nəticəyə texniki amillər təsir edə bilər: heterofil anticisimlər (məsələn, heyvanlarla təmasda olan və ya monoklonal anticisimlərlə müalicə almış insanlarda), hormonların makroformaları, biotin qəbulu, maddənin çox yüksək konsentrasiyası. Laborator nəticə klinik mənzərə ilə üst-üstə düşmürsə, həkim analizin başqa üsulla təkrarlanmasını xahiş edə bilər.
