Pancreatitis chronica MKB-10: K86.0, K86.1

Xroniki pankreatit — mədəaltı vəzinin uzunmüddətli iltihabıdır; zamanla vəzi toxuması çapıqla əvəzlənir və funksiyası itir.

Xroniki pankreatit proqressivləşən xəstəlikdir: təkrarlanan iltihab mədəaltı vəzinin fibrozuna, kalsinatların əmələ gəlməsinə və axarların daralmasına səbəb olur. Zaman keçdikcə vəzi həzm fermentlərini (ekzokrin pankreas çatışmazlığı) və insulini (pankreatogen şəkərli diabet) daha az hasil edir. Dəyişikliklər geridönməzdir, lakin vaxtında müalicə ağrını azaldır və ağırlaşmaların qarşısını alır.

Səbəblər və risk amilləri

alkoqoldan sui-istifadə — böyüklərdə əsas səbəb;
siqaret — proqressivləşməni sürətləndirən müstəqil amil;
təkrarlanan kəskin pankreatit tutmaları, o cümlədən biliar pankreatit;
genetik mutasiyalar (PRSS1, SPINK1, CFTR), autoimmun pankreatit;
hipertriqliseridemiya, hiperkalsiemiya, axarların anomaliyaları.

Simptomlar

Əsas əlamət qarnın yuxarı hissəsində, çox vaxt qurşaqvari və ya kürəyə yayılan, yeməkdən və alkoqoldan sonra güclənən ağrıdır. Ferment çatışmazlığında bol, sıyıqvari yağlı nəcis (steatoreya), köp, arıqlama, yağda həll olan vitaminlərin çatışmazlığı əlamətləri yaranır. Sonralar şəkərli diabet inkişaf edə bilər. Bəzi xəstələrdə ağrı olmur.

Diaqnostika

Vizualizasiya üçün KT, MR-xolangiopankreatoqrafiya ilə MRT və endoskopik ultrasəs müayinəsi aparılır — sonuncu erkən mərhələlərdə ən həssas üsuldur. Vəzinin funksiyası nəcisdə pankreatik elastaza-1 ilə qiymətləndirilir. Qlükoza, qlikolizləşmiş hemoqlobin, D vitamini və qidalanma göstəriciləri yoxlanılır. Xroniki gedişdə qanda amilaza və lipaza çox vaxt normal olur. Riski artmış mədəaltı vəzi xərçəngini istisna etmək vacibdir.

Müalicə

alkoqol və siqaretdən tam imtina — mütləq şərtdir;
adekvat ferment terapiyası fonunda yağın sərt məhdudlaşdırılması olmadan tez-tez, az-az qidalanma;
ekzokrin çatışmazlıqda yemək zamanı pankreatik fermentlərlə əvəzedici terapiya;
həkim nəzarəti altında pilləli ağrıkəsici müalicə;
axarlarda daş və striktura, psevdokistalar olduqda endoskopik və ya cərrahi müalicə;
diabetin müalicəsi, vitaminlərin korreksiyası və osteoporozun profilaktikası.

Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli

Ağrının kəskin güclənməsi və çoxsaylı qusma, sarılıq, qanlı qusma və ya qara nəcis, yüksək hərarət, ağır halsızlıq təcili tibbi yardım (103) çağırmaq üçün səbəbdir. Sürətli arıqlama, yağlı nəcis, güclü susuzluq və tez-tez sidiyə getmə olduqda planlı həkim müraciəti lazımdır.

Xəstəlik haqqında tam məlumat Xroniki pankreatit

Üst termin: Pankreatit

Əlaqəli terminlər

Hansı həkim məşğul olur

Qastroenteroloq

Xroniki pankreatit