Yaranın vakuum terapiyası — hermetik sarğı və dozalanmış mənfi təzyiq vasitəsilə yaranın təmizlənməsini və sağalmasını sürətləndirən müalicə üsuludur.
Sinonimlər: VAC-terapiya, Mənfi təzyiqli yara terapiyası
Yaranın vakuum terapiyası (NPWT, VAC-terapiya) mənfi təzyiqlə müalicədir. Yaraya məsaməli süngər və ya cuna qoyulur, şəffaf plyonka ilə örtülür və seyrəkləşmə yaradan portativ nasosa birləşdirilir. Sistem yara ifrazatını daim konteynerə çəkir, ödemi azaldır, yerli qan dövranını yaxşılaşdırır və gələcək çapığın əsasını təşkil edən qranulyasiya toxumasının böyüməsini stimullaşdırır.
Göstərişlər
- mürəkkəb və uzun müddət sağalmayan yaralar: trofik xoralar, diabetik ayaq sindromu, yataq yaraları;
- cərrahi işlənmədən və fleqmonaların açılmasından sonra irinli yaralar;
- tikişlərin aralanması və əməliyyatdan sonrakı yaranın infeksiyası;
- açıq sınıqlar və yumşaq toxumaların geniş travmaları;
- yaranın dəri köçürülməsinə hazırlanması və dəri transplantatının fiksasiyası;
- yüksək riskli pasiyentlərdə tikişlərdə ağırlaşmaların profilaktikası.
Əks-göstərişlər
İlkin cərrahi işlənmə aparılmadan nekrotik toxuma qalıqları olan yaraya, açıq iri damarlar və orqanlar, yarada bədxassəli şiş, müayinə olunmamış fistullar, nəzarətsiz qanaxma olduqda vakuum sarğısı qoyula bilməz. Antikoaqulyant qəbul edən pasiyentlərdə ehtiyatla tətbiq olunur.
Necə aparılır
Həkim yaranı təmizləyir, süngəri onun formasına görə seçib kəsir, plyonka ilə hermetikləşdirir və təzyiq rejimini — daimi və ya dəyişkən — təyin edir. Sarğı adətən hər 2–3 gündən bir, infeksiya olduqda daha tez-tez dəyişdirilir. Müalicə stasionarda və ya kompakt daşınan aparatla ambulator şəraitdə aparıla bilər. Qapalı tikişlər üçün birdəfəlik sistemlər də mövcuddur.
Effektivlik və risklər
Üsul yaranın təmizlənməsini və kiçilməsini sürətləndirir, sarğıların sayını azaldır və bəzi hallarda defekti tikiş və ya transplantatla daha tez bağlamağa imkan verir. Lakin vakuum terapiyası səbəbin müalicəsini əvəz etmir: diabetik ayaqda qlükozaya nəzarət və ayağın yükdən azad edilməsi, venoz xorada kompression trikotaj, işemiyada isə qan axınının bərpası vacibdir. Mümkün arzuolunmaz təsirlər: sarğı dəyişərkən ağrı, ətraf dərinin qıcıqlanması, qanaxma, qranulyasiyaların süngərə daxil olması. Sarğının altında qan görünərsə, ağrı güclənərsə, temperatur qalxarsa və ya aparat sızma siqnalı verərsə, dərhal müalicə edən həkimə xəbər vermək lazımdır.
Əlaqəli terminlər
- Yara infeksiyası
- Əməliyyatdan sonrakı yara
- Trofik xora
- Diabetik ayaq sindromu
- Yataq yarası
- Yaranın cərrahi işlənməsi
- Nekrektomiya
- Yara səthi
