Yumurtalıqların hiperstimulyasiya sindromu ovulyasiyanın hormonal stimulyasiyasının ağırlaşmasıdır: yumurtalıqlar böyüyür, maye damarlardan qarın boşluğuna keçir.
Yumurtalıqların hiperstimulyasiya sindromu EKO proqramlarında və ya ovulyasiyanın induksiyası zamanı yumurtalıqların stimulyasiyasına cavab olaraq yaranan yatrogen ağırlaşmadır. Əsas rolu xorionik qonadotropin (hCG triqger inyeksiyası və ya hamiləlik baş verdikdə orqanizmin öz hCG-si) oynayır: onun təsiri ilə damarların keçiriciliyi artır və maye qarın, bəzən plevra boşluğuna keçir. Qan qatılaşır, tromboz və böyrək funksiyasının pozulması riski artır. Erkən forma (triqgerdən sonrakı ilk günlərdə) və gecikmiş forma (hamiləliklə bağlı) ayırd edilir. Ağırlığına görə yüngül, orta, ağır və kritik dərəcələr var.
Səbəblər və risk amilləri
- polikistoz yumurtalıq sindromu;
- anti-Müller hormonunun yüksək səviyyəsi və antral follikulların çox sayı;
- gənc yaş, aşağı bədən kütləsi indeksi;
- stimulyasiya zamanı çoxlu follikul və yüksək estradiol;
- əvvəlki sikllərdə bu sindrom, hamiləliyin, xüsusən çoxdöllü hamiləliyin baş verməsi.
Simptomlar
Yüngül formalar qarında köpmə və ağırlıq, mülayim ağrı, ürəkbulanma ilə özünü göstərir. Daha ağır gedişdə qusma, qarın həcminin və bədən çəkisinin sürətlə artması, sidiyin azalması, qarın və plevra boşluğunda maye səbəbindən təngnəfəslik, zəiflik, başgicəllənmə yaranır.
Diaqnostika
Ümumi vəziyyət, çəki, qarın çevrəsi və ifraz olunan sidiyin həcmi qiymətləndirilir. Ultrasəs müayinəsi (yumurtalıqların ölçüsü, assitin olması), hematokritlə ümumi qan analizi, elektrolitlər, kreatinin, qaraciyər sınaqları, albumin, laxtalanma göstəriciləri yoxlanılır.
Müalicə
Yüngül formalar ambulator idarə olunur: kifayət qədər maye, fiziki yükün məhdudlaşdırılması, çəkinin və diurezin gündəlik nəzarəti. Ağır formalar stasionarda müalicə olunur: infuziya terapiyası, antikoaqulyantlarla trombozların profilaktikası, gərgin assitdə punksiya və mayenin xaric edilməsi. Əksər hallar hCG səviyyəsi azaldıqca və ya hamiləlik irəlilədikcə özbaşına keçir. Müalicəni həkim təyin edir.
Profilaktika
Dozaların fərdi seçilməsi, antaqonist protokollar, hCG triqgerinin QnRH aqonisti ilə əvəz edilməsi, bütün embrionların dondurulub köçürmənin təxirə salınması.
Nə vaxt təcili həkimə müraciət etməli
- təngnəfəslik, döş qəfəsində ağrı, kəskin zəiflik, huşun itməsi — təcili tibbi yardım (103) çağırın;
- sidiyin xeyli azalması, sutkada 1 kq-dan çox çəki artımı, qarının sürətlə böyüməsi;
- qarında güclü ağrı, dayanmayan qusma, ayaqda şişkinlik və ağrı.
Əlaqəli terminlər
- Ekstrakorporal mayalanma
- Polikistoz yumurtalıq sindromu
- Anti-Müller hormonu
- Assit
- Dərin venaların trombozu
- İnsanın xorionik qonadotropini
- Embrionların kriokonservasiyası
- Təngnəfəslik
