Ürək çatışmazlığı

Ürək çatışmazlığı tədricən inkişaf edə bilər və ilk əlamətlər çox vaxt yaşa və ya yorğunluğa aid edilir. Aşağıdakılar həkimə müraciət üçün səbəbdir:

• yüklənmədə və ya uzanarkən təngnəfəslik;
• ayaqlarda, topuqlarda ödem;
• adi işlərdə tez yorulma və zəiflik;
• gecələr quru öksürük və ya havasızlıq hissi;
• çəkinin qısa müddətdə artması;
• ürəkdöyünmə.

Bu əlamətlər başqa xəstəliklərdə də ola bilər, buna görə səbəb müayinə ilə dəqiqləşdirilməlidir.

Təngnəfəslik bəzən yalnız pilləkən çıxarkən hiss olunur, sonradan isə adi yeriş zamanı və ya yatarkən də narahat edir. Pasiyentlər çox vaxt yatarkən başı yüksək qoymağa ehtiyac duyur. Belə dəyişikliklər həkimə bildirilməlidir.

Təngnəfəsliyin və ödemin səbəbi ürək, ağciyər, böyrək və ya qan xəstəlikləri ola bilər. Kardioloq ilk növbədə ürək xəstəliyini təsdiqləyir və ya istisna edir. Bunun üçün aşağıdakı üsullardan istifadə olunur:

• EKQ — ritmin və elektrik fəaliyyətinin qeydi;
• Exokardioqrafiya (ExoKQ) — ürəyin ölçüləri, əzələsinin yığılma qabiliyyəti və qapaqların vəziyyəti;
• Ürəyin doppleroqrafiyası — ürək daxilində qan axınının qiymətləndirilməsi;
• təngnəfəsliyin kompleks qiymətləndirilməsi.

Müayinənin həcmini həkim şikayətlərə görə müəyyən edir.

Müayinənin nəticələri xəstəliyin səbəbini, ürəyin hansı hissəsinin daha çox təsirləndiyini və müalicənin hansı istiqamətdə qurulacağını müəyyən etməyə kömək edir. Nəticələr pasiyentə başa düşülən şəkildə izah olunur.

Ürək çatışmazlığının müalicəsi onun səbəbindən və dərəcəsindən asılıdır. Plan həkim tərəfindən fərdi hazırlanır: ürək xəstəliyinin əsas səbəbi, arterial təzyiq, ritm, böyrək funksiyası və digər amillər nəzərə alınır. Məqsəd əlamətləri yüngülləşdirmək, həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq və pisləşmələrin qarşısını almaqdır.

Xəstəlik adətən uzunmüddətli izləmə tələb edir. Planlı görüşlərdə şikayətlər, çəki, təzyiq, nəbz və müayinə nəticələri qiymətləndirilir və müalicəyə lazım gəldikdə düzəliş edilir. Təyinatları həkimlə razılaşdırmadan dəyişmək olmaz.

Müşahidə zamanı müalicəyə cavab, yanaşı xəstəliklər və pasiyentin gündəlik fəaliyyəti nəzərə alınır. Pasiyent və yaxınları plan barədə məlumatlandırılır.

Müalicə həkimlə razılaşdırılmadan dəyişdirilməməlidir, nəticələr isə mütəmadi qiymətləndirilməlidir.

Gündəlik nəzarət pisləşməni erkən görməyə imkan verir. Kardioloqlar adətən aşağıdakıları tövsiyə edir:

• hər səhər eyni şəraitdə çəkinin ölçülməsi;
• təzyiq və nəbzin müntəzəm ölçülməsi;
• ayaqlarda ödemin yoxlanması;
• təngnəfəsliyin yüklənmə ilə əlaqəsinin qeyd edilməsi;
• duz və maye rejiminə dair həkim tövsiyələrinə əməl olunması.

Çəki qısa müddətdə artarsa, ödem güclənərsə və ya təngnəfəslik pisləşərsə, planlı görüşü gözləmədən kardioloqa müraciət edin. İstirahətdə kəskin havasızlıq olarsa, 103-ə zəng edin.

Gündəlik qeydləri görüşə gətirmək həkimə pisləşmənin hansı mərhələdə başladığını görməyə kömək edir. Qeydlər müalicənin təsirini daha dəqiq qiymətləndirməyə imkan verir.

Əlamətlərin yaxşılaşması və ya pisləşməsi barədə qeydlər müalicənin düzgünlüyünü dəyərləndirməyə imkan verir.

Ürək çatışmazlığı olan bəzi pasiyentlər üçün klinikaya gəlmək çətin olur. Belə hallarda kardioloqun evə çağırılması xidmətindən istifadə etmək mümkündür.

Həkim evdə pasiyentin vəziyyətini qiymətləndirir, şikayətləri dinləyir, təzyiq və nəbzi ölçür, ödemi və təngnəfəsliyi nəzərdən keçirir. Alınan məlumatlar əsasında müalicəyə düzəlişlər, lazım olduqda isə əlavə müayinələr tövsiyə edilir. Ağır və ya kəskin hallarda təcili yardıma müraciət olunur.

Evdə baxış həkim qəbulunu tamamilə əvəz etmir. Bəzən əlavə müayinələr üçün mərkəzə müraciət tələb oluna bilər, bu barədə kardioloq məsləhət verir.

Evdəki baxışın nəticələri pasiyentin tibbi qeydlərinə daxil edilir və sonrakı müşahidə üçün əsas olur.