Kardioloji diaqnostika

Ürəyin vəziyyətini qiymətləndirmək üçün adətən sadə və ağrısız müayinələrdən başlanır:

• EKQ — ürəyin elektrik fəaliyyətini qeyd edir, ritm və keçiricilik pozuntularını göstərir;
• exokardioqrafiya (ExoKQ) — ultrasəslə ürək kameralarının ölçülərini, qapaqları və yığılma funksiyasını qiymətləndirir;
• doppleroqrafiya — ürəkdə qan axınının sürətini və istiqamətini göstərir;
• Holter monitorinqi — gündəlik həyat zamanı, adətən sutka ərzində EKQ qeyd edir və epizodik çarpıntını tutmağa kömək edir;
• ATSM — arterial təzyiqin sutkalıq monitorinqidir və təzyiqin gün ərzindəki dəyişkənliyini göstərir.

Bu müayinələrin əksəriyyəti ağrısızdır, xüsusi hazırlıq tələb etmir və ürəyin vəziyyəti barədə əsas təsəvvür yaratmağa imkan verir. Ürəyin diaqnostikası çox vaxt məhz bu üsullarla başlayır.

Bəzi dəyişikliklər istirahətdə görünmür və yalnız fiziki yük zamanı üzə çıxır. Bu məqsədlə yük sınaqları aparılır:

• tredmil-test — pasiyent hərəkət edən lentdə yeriyir, EKQ və təzyiq izlənilir;
• veloerqometriya — eyni qiymətləndirmə velosiped tipli cihazda aparılır;
• stress exokardioqrafiya — ExoKQ yükdən əvvəl və sonra təkrarlanır;
• fiziki yüklənmə ilə EKQ sınaqları.

Yük sınağı ürəyin yükə uyğunlaşmasını, yük zamanı ritm və təzyiqin davranışını, həmçinin təngnəfəslik və ya sinə narahatlığının səbəbini aydınlaşdırmağa kömək edir. Sınağın uyğun olub-olmadığına və hansı növünün seçiləcəyinə kardioloq qərar verir; müayinə həkim nəzarəti altında aparılır.

Nəticələr sakit vəziyyətdəki müayinələrlə birlikdə şərh edilir və müalicənin seçilməsində, müşahidə planının qurulmasında istifadə olunur.

Bəzən ilkin müayinələr kifayət etmir və ürək damarlarının daha ətraflı təsviri lazım olur. Belə hallarda kardioloq göstərişə uyğun olaraq aşağıdakı üsulları təklif edə bilər:

• MSKT angioqrafiya — kontrast maddə vasitəsilə damarların kompüter tomoqrafiyası ilə təsviri;
• koronaroqrafiya — ürəyi qidalandıran damarların xüsusi müayinəsi.

Bu üsullar hər pasiyentə təyin edilmir və yalnız aydın göstəriş olduqda, digər müayinələrin nəticələri əsasında planlaşdırılır. Müayinədən əvvəl həkim allergiya, böyrək funksiyası və qəbul edilən dərmanlar barədə soruşur ki, prosedur təhlükəsiz keçsin. Nəticələr əsasında növbəti addım — müşahidə, müalicənin seçilməsi və ya lazım olduqda ixtisaslaşmış mütəxəssisə yönləndirmə — müəyyən edilir.

Hazırlıq müayinənin növündən asılıdır:

• EKQ və ExoKQ adətən xüsusi hazırlıq tələb etmir;
• Holter monitorinqi və ATSM zamanı adi gündəlik rejimi saxlamaq, hiss etdiyiniz əlamətləri vaxtı ilə qeyd etmək məsləhətdir;
• yük sınaqlarına rahat geyim və idman ayaqqabısı ilə gəlmək lazımdır, müayinədən əvvəl ağır yemək tövsiyə olunmur;
• MSKT angioqrafiya və koronaroqrafiyadan əvvəl həkimin göstərişlərinə əməl etmək vacibdir.

Dərmanları özbaşına dayandırmayın: müayinə ərzində onların qəbul qaydasını kardioloq izah edir. Əvvəlki EKQ, ExoKQ və analiz nəticələrini özünüzlə gətirməyiniz müqayisə üçün faydalıdır.

Müayinəyə gələndə hansı şikayətlərin nə vaxt yarandığını, hansı dərmanları qəbul etdiyinizi və ailənizdə ürək xəstəliyi olub-olmadığını yadda saxlamaq həkimin işini asanlaşdırır.

Müayinələrin siyahısını şikayətlər, risk amilləri və əvvəlki nəticələr əsasında kardioloq müəyyən edir. Pasiyentin özü bütün üsulları əvvəlcədən seçməməlidir: bəzən bir EKQ və ExoKQ sualların çoxuna cavab verir, bəzən isə əlavə yük sınağı və ya Holter monitorinqi lazım olur.

Adətən yanaşma pilləli olur: əvvəlcə sadə üsullar, nəticə kifayət etmədikdə isə daha ətraflı müayinələr. Bu, həm vaxta, həm də xərclərə qənaət edir. Qiymət seçilən müayinələrin sayından və növündən asılıdır, dəqiq tərkibi isə kardioloqun ilkin baxışından sonra məlum olur.

Pilləli yanaşma təkrar və lazımsız müayinələrin qarşısını alır. Əvvəlki müayinə nəticələri varsa, kardioloq onları nəzərə alaraq yalnız çatışmayan məlumatı tamamlayır.